DE TOEKOMST DER NOORDPOOLTOGTEN. 275 



baai , die hare wateren aan de kusten van Labrador in den Atlantischen 

 oceaan uitstorten. Deze verbindtenis is de eenige niet. Tusschen de 

 oostkust van Groenland en die van jS'oorwegen bestaat eene opene 

 ruimte , waardoor de Poolzee in vrije verbinding staat met den Atlan- 

 tischen oceaan. De archipel van Spitsbergen , in het midden van dezen 

 breeden waterweg geplaatst , niet als een hinderpaal , maar als eene 

 pleisterplaats , is de natuurlijke station op den weg naar de pool. De 

 westkusten van het hoofdeiland, door diepe en vertakte inhammen 

 doorsneden , worden besproeid door de wateren van den golfstroom , die 

 uitgaande van de golf van Mexico , de westkusten van Ierland en de 

 oostkusten van IJsland voorbij vloeit , de Shetland- en Taroër-eilanden 

 omgeeft, langs J^Toorwegen Lapland bereikt en om de JS'oord-kaap heen 

 zich in de IJszee verliest. Deze stroom van warm water verzacht de 

 winters van geheel westelijk Europa tot aan Spitsbergen toe. Daaraan 

 is het te danken, dat het drijfijs, 't welk door de gletschers van Spits- 

 bergen en Groenland in den noorder oceaan wordt uitgestort , smelt , 

 voor het de zuidkust van IJsland op 63^ noorderbreedte bereikt , terwijl 

 de velden drijfijs , die de Iludsons- en Baffins-baai door de Straat-Davis 

 uitstorten, in den Atlantischen oceaan tot op 40° afdrijven, dat is tot 

 op de breedte van Boston en Madrid. 



Al deze omstandigheden zamen vereenigd hadden van den beginne 

 af de groote vaart der Ilollandsche en Engelsche schepen naar de 

 IJszee gelokt. Met gunstige winden kon men in minder dan ééne 

 maand zich van de HoUandsche en Engelsche havens tot aan de zuid- 

 punt van Spitsbergen begeven. Een handelsbelang trok weldra schepen 

 van alle zeevarende volken van Europa daarheen , namelijk de walvisch- 

 vangst. In den aanvang bezocht dit monsterachtig zeedier de kusten 

 van geheel Europa, en de Baskische, Brctonsche, JN'ormansche , Vlaam- 

 sche en Noorweegsche visschers vervolgden het van de 10*^^ tot de 13'''= 

 eeuw , een ieder aan zijne eigene stranden. Do walvisschen , zonder 

 ophouden verjaagd , werden zeldzamer en trokken zich naar het noorden 

 terug. De Basken volgden ze en waagden zich reeds in de 16''* eeuw 

 op de kusten van IJsland , Groenland en New-Eoundland. De IJslan- 

 ders , die eene nieuwe industrie rondom hun eiland zagen ontstaan , 

 voegden zich bij de Basken en tegen het einde van de 16'*'' eeuw hielden 

 zich vijftig of zestig schepen van de beide natiën in de wateren van 

 IJsland met de walvischvangst bezig. De Engelschcn traden togen 15Ü4 



18* 



