DE ST. PIETEESBEEG BIJ MAASTRICHT. 291 



opmerken , dat van de genoemde vormingen het tufkrijt blijkbaar de 

 jongste is. Waar het voorhanden is, bedekt het de overige, en het 

 wordt op zijne beurt slechts overdekt door de gronden van het tertiaire 

 en van het quaternaire tijdperk ^). 



In dit tufkrijt , zoowel van den Pietersberg als op verscheidene andere 

 plaatsen , vertoont zich een zonderling verschijnsel , dat wel is waar ook 

 in andere kalkgebergten niet geheel ontbreekt , maar nergens op zoo 

 grootsche schaal wordt aangetroffen als hier. Ik bedoel de zoogenaamde 

 aardpij pen of orgelpijpen, zijnde loodregte kokers van een halve 

 el tot twee ellen , soms zelfs vier ellen in middellijn , die van de 

 oppervlakte des bodems , door al de lagen van het gesteente heen , 

 tot op het onderliggende witte krijt reiken^). Gewoonlijk zijn zij rolrond , 

 dikwijls nabij hun boveneinde trechtervormig verwijd. Sommige zijn 

 van overlangsche diepe groeven voorzien. In eenige weinige gevallen 

 splitst zich zulk een aardpijp , wanneer zij op een digtere , vuursteen- 

 houdende laag is gekomen , in eenige kleinere takken , die dan verder 

 mede loodregt nederdalen (zie fig. 2 , volg-ende blz.). Zeer zelden neemt 

 men eene afwijking van die loodregte rigting waar. 



Deze aardpijpen zijn in den natuurlijken toestand gevuld met de 

 bestanddeelen van den bovengrond , een roodbruine leem en gerolde stee- 

 nen, Wanneer een gang zulk een aardpijp doorsnijdt, dan valt zijn inhoud 

 allengs op den bodem des gangs en vormt daar kegelvormige ophoopingen. 

 Door het doorzijpelende water, dat de massa doet uitdijen, worden deze 

 vervolgens meer in de lengte verdeeld, waardoor dakvormige verhoogingen 

 van het middengedeelte van den vloer ontstaan, die den naam van var- 

 kensruggen dragen. Daar deze aardpijpen, gelijk gezegd is , zich aan 

 de oppervlakte des bodems openen, zoo kan het ligt gebeuren , dat beende- 

 ren en tanden van hedendaagsche dieren daarin geraken en eindigen met in 

 den gang te vallen. De werklieden , die zeer goed de waarde van de 

 versteeningen des Pietersbergs kennen, hebben reeds mcnigen bezoeker 

 misleid , door hun zulke voorwerpen te verkoopen als fossilcn , die in het 

 gesteente van den berg zelve zouden voorkomen. Ten einde de misleiding 

 gemakkelijker te maken, plakken zij zulke en andere voorwerpen, doode 



') Deze zijn zoowel in het kaartje als in de doorsnede als verwijderd gedacht. 

 '^) De heer bixkhorst , 1. c. p 9S , wil er enkele hel)bea waargenomen , die ook 

 daarin doordringen. Dit is echter door anderen niet gezien. 



19* 



