DE ST. riETERSBEKG 13IJ MAASTRICHT. 293 



zijn. De minste waarschijnlijkheid heeft wel die , waarbij men deze 

 kokers door de inwerking van warme bronnen , dus in de rigting van 

 onderen naar boven , laat ontstaan. Ware dit zoo , dan zoude de weg , 

 dien het water door het onderliggende witte krijt gevolgd heeft , zigtbaar 

 moeten zijn. Daar dit nu niet het geval en bovendien de geheel lood- 

 regte rigting der pijpen daarmede in tegenspraak is , zoo zullen wij er 

 ons niet langer bij ophouden. Meer grond is er om in de doorzijpeling 

 van koolzuurhoudend water de oorzaak dezer vomiing te zien. De wer- 

 king van dit water kan deels eenc oplossende , deels eene werktuigelijke 

 zijn geweest. Hiertegen kan men aanvoeren, dat elders, waar ook zulk 

 eene uitspoeling van kalkrots door koolzuurhoudend water plaats grijpt, 

 de opgeloste koolzure kalk zich op andere punten weder als druipsteen 

 afzet en dat daarvan in den Pietersberg geen spoor wordt waargenomen. 

 Deze zwarigheid kan echter worden opgeheven , door te wijzen op de 

 groote poreusheid van het gesteente , dat het water met den daarin opge- 

 losten kalk kon opslorpen , naar gelang de aardpijp dieper werd. Doch 

 hoe dit zij , zeker schijnt het , dat voor het allereerste ontstaan der 

 kuilen , die bij benedenwaartsche verlenging tot aardpijpen Averden , nog 

 eene andere oorzaak moet worden ingeroepen en wel die van heftig 

 stroomend water of van den golfslag. AVanncer snel bewogen water op 

 zijnen weg ecnen hinderpaal ontmoet , dan geraakt het in eene rond- 

 draai] ende beweging, met andere woorden er ontstaat een draaikolk, 

 een maalstroom , dien men ook een hoos in het water zoude kunnen 

 noemen. Even nu als een hoos de voorwerpen van den bodem tot op 

 zekere hoogte vermag op te heifen , om deze elders weder te doen neder- 

 vallen , evenzoo zal een draaikolk op de plaats waar zij inwerkt en in 

 den bodem woelt , allengs een kuil doen ontstaan , waarvan de diepte 

 zal afhangen van de kracht des strooms , van de magt des hinderpaals , 

 waardoor deze gestuit wordt , van den korteren of langoren duur der 

 inwerking , van den weerstand des boderas enz. Dat bij overstroomingen 

 zulke kuilen kunnen ontstaan, getuigen de zoogenaamde wielen, die 

 hier en daar worden aaugetrc*.en nabij punten waar vroeger dijkbreuken 

 hebben plaats gehad , welke wielen soms eene zeer aanmerkelijke diepte 

 bezitten en hunnen naam werkelijk te danken hebben aan de ronddraai- 

 jende beweging des waters , welke hen heeft te weeg gebragt. Wan- 

 neer snel stroomend water los liggende keijen ontmoet , dan kunnen deze 

 zelve in de draaijende beweging worden medegesleept en zoo mede- 



