324 HERSEXEX EX SCHEBEL, 



Men zal misschien vragen , waarom ik het zenuwstelsel der ribben- 

 kwallen liooger ontwikkeld noem , en die vraag is tot regt verstand van 

 het volgende van zeer A^eel belang. Het is omdat elke ligchaamsver- 

 rigting bij de dieren met des te meer volkomenheid wordt uitgeoefend , 

 naarmate de deelen, die tot die verrigting dienen , meer uitsluitend tot 

 het uitoefenen van die functie , en van geene andere , geschikt zijn , en 

 naarmate die organen meer in één orgaan , of althans in weinige , aan 

 eene bepaalde plaats des ligchaams gebondene organen , als 't ware gecon- 

 centreerd, gecentraliseerd^ zijn. Bij de gewone kwallen zijn de middenpun- 

 ten der centraaldeelen des zenuwstelsels in aanmerkelijk aantal verspreid 

 langs den j-and der schijf; bij de ribbenkwallen concentreren zich die 

 centraaldeelen tot één , dat eene bepaalde plaats des ligchaams inneemt. 

 Daarom kan men het zenuwstelsel der laatsten beschouwen als hooger 

 ontwikkeld dan dat der eersten. Dit denkbeeld zal u trouwens , hoe 

 meer wij voortgaan , van zelf meer en meer duidelijk worden. 



Wij komen nu tot de Stekelhuiden of Echinodermen , die ik niet 

 beschrijven zal , maar waarvan ik eenvoudig de zeeëgels of zeeklitten , 

 de zeesterren en de holothuriën als voorbeelden noem. Bij dezen vindt 

 men rondom de mondopehing een zenuwring , waaruit eenige zenuw- 

 stammen ontspringen , meestal vijf in getal , uit welke zenuwstammen 

 dan weer zenuwen voortkomen , die zich begeven naar de stekelachtige 

 of buisvormige organen of ambulacra , met welke de Echinodermen zich 

 voortbewegen. De vijf hoofdstammen hebben dit eigenaardige , dat zij 

 in het midden eene verdikking bezitten , en joh. muller noemde ze daarom 

 ambulacraal-hersenen. Bij de holothuriën is de ring om den mond dikker dan 

 de zenuwstammen en kan dus zelf als ccntragcl-deel worden beschouwd. 



Dit levert ons een overgang tot de Wormen. Bij dezen bevindt zich 

 boven den slokdarm eene zenuwknoop , of liever twee zenuwknoopen , 

 die door eene dwarse verbinding , eene commissuur , zooals men het 

 noemt , met elkaar verbonden zijn , of soms zeer digt tegen elkander 

 liggen en alzoo bij den eersten opslag slechts ééne knoop schijnen te 

 vormen. Van ieder dier knoopcn daalt eene korte zenuwstreng bene- 

 denwaarts , die weldra met dien der andere knooj) ineenvloeit en al*oo 

 met de beide knoopen een ring vormt , door wiens opening het begin 

 van den slokdarm loopt, ^inders uitgedrukt : er loopt van den eenen 

 knoop eene zenuwstreng naar den anderen , maar zoo , dat er onder die 

 knoopcn en boven den streng ((^ne opening Aoor den slokdarm gevormd 



