HEKSENElSr KX SCHEDEL. . 337 



riekt en proeft, ontbreken. Aan deze physiologische experimenten 

 sluiten zich een aantal pathologische waarnemingen aan ; met mikro- 

 cephalie , of aangeboren kleinheid der groote hersenen , met ziekelijke 

 ontaardingen dierzelfde dcelen , gaat vermindering der hoogere zielsver- 

 rigtingen , onnoozelheid , idiotie gepaard , terwijl drukking der groote 

 hersenen door uitgestort bloed slaapzucht ten gevolge heeft , en in 't al- 

 gemeen ziekelijke aandoeningen dier deelen meest altijd van verande- 

 ringen in de hoogere ziclsverrigtingen vergezeld gaan. 



Dit alles te zamen genomen kan geacht worden een voldoend bewijs 

 te leveren voor de stelling, „dat de hemispheren der groote hersenen 

 van hooge beteekenis zijn voor het denken en wat daarmede in verband 

 staat , — dat zij tot rigtige uitoefening van de verstandelijke vermogens 

 onmisbaar zijn". 



Misschien hebt gij opgemerkt , dat ik meer dan eens van de woorden 

 „in het algemeen" en „over het geheel" gebruik heb gemaakt, zoodat 

 het scheen alsof de regel : ., de ontwikkeling der hemispheren van de groote 

 hersenen staat in eene regte rede tot den trap der verstandelijke ver- 

 mogens" , alsmede de gronden, waarop die regel gebouwd is , niet altijd 

 geldig' waren en uitzonderingen toelieten. Inderdaad stuit men bij dit 

 alles nog altijd op eenige zwarigheden , met wier optelling ik u evenwel 

 niet vervelen zal. Ik stip er slechts met een enkel woord de volgende 

 van aan : 



1) De omstandigheid, dat de walvisschen , die ik daarom ook 

 bij mijne beschouwing der zoogdieren voorbij ging , — dieren , van 

 wier buitengemeen groote verstandelijke vermogens niets bekend is , — 

 een nog meer ingewikkeld stelsel van hersenplooijen bezitten dan 

 de mensch. 



2) De omstandigheid, dat de hond in verstandelijk opzigt xerhovoi 

 de apen staat , en dat dit zelfs eenigermate ook met den elefant en 

 met het paard het geval is. 



3) De mindere omvang van de hersenen der Hindoe' s en der Pel- 

 lah's of afstammelingen der oude Egyptenaren , vergeleken met die der 

 Negers , — en van de hersenen der Chinezen en Japanners , vergeleken 

 met die der oorspronkelijke Amerikanen. 



4) Het blijkbaar geheel niet doorgaan van den regel bij verschei- 

 dene menschelijke individuen. 



5) Eenige verschijnselen bij physiologische proeihemingen en eenige 

 1866. 22 



