HEKSENEX EX SCHEDEL. 345 



lijk substraat der ziel , terwijl intusschen alleen de groote hersenen 

 daarA'oor te houden zijn. Het gevolg is , dat hij op den schedel knob- 

 bels voor psychische eigenschappen teekent , waar er geene aanwezig 

 kunnen zijn. Dit is evenwel geene fout van gall , maar van de weten- 

 schap van zijn tijd. — Yoor zijne tweede stelling , dat de hersenen , of 

 laat ons zeggen de groote hersenen , uit een aantal organen zijn zamen- 

 gesteld , waarvan ieder betrekking heeft tot een zielsvermogen , eene 

 gemoedsneiging , enz. , bestaat geen het minste bewijs. Niemand heeft 

 ooit de grenzen dier organen kunnen aantoonen ; die grenzen kunnen 

 niet zijn de groeven tusschen de plooijen , want die groeA^en zijn ondiep 

 en daaronder vormt de grijze herscnstof een onafgebroken , geen spoor 

 van afdeelingen vertoonend geheel , terwijl ook de plaatsing der 

 hersenorganen geheel niet overeenkomt met de schikking der plooijen. 

 Bovendien heeft floitrexs aangetoond , dat men , 't zij van voren , 't zij 

 van achteren , 't zij van boven , 't zij op zijde , vrij groote gedeelten 

 der groote hersenen kan wegnemen , of dat die door ziekte verwoest 

 kunnen worden, zonder dat de intelligentie of eene of andere bepaalde uiting 

 daarvan verloren gaat. Een tamelijk beperkt deel der groote hersenen 

 is dus voor de uitoefening der verstandelijke vermogens voldoende. Maar 

 aan den anderen kant worden alle intellectuele functiën, niet deze en 

 gene , maar alle , des te zwakker , naarmate men met deze vernieti- 

 ging voortgaat ; eindelijk gaan zij alle te gelijk verloren. Er be- 

 staan dus geene afzonderlijke hersenen voor afzonderlijke intellectuele 

 functiën , en zijn ze er , dan zijn zij stellig niet aan den omtrek der 

 hersenen geplaatst. 



Ik laat daar de opsomming der functiën , neigingen , vermogens , ver- 

 schillende soorten van aanleg, waarvan gall de organen aan de opper- 

 vlakte der hersenen plaatst , en de beoordeeling daarvan uit een zid- 

 kundig oogpunt. Die beoordeeling zou zeer ongunstig uitvallen. Docli 

 ik zal in die bcoordeeling niet treden, niet alleen omdat die te veel ruimte 

 vorderen zou , maar vooral ook , omdat de leer van gall volkomen ge- 

 gi'ond zou kunnen zijn , al had hij ook bij het nader in bijzonderheden 

 uitwerken dier leer de grofste dwalingen begaan. AVat de plaatsing 

 zelve der hersenorganen aangaat , men moet ook om deze , al blijkt zij 

 van geenerlei waarde te zijn , gall niet te hard vallen. Hij was hier 

 ongetwijfeld ter goeder trouw en leverde wat hij inderdaad het resultaat 

 zijner onderzoekingen achtte te zijn. Maar de erg.ste dwaling van gall , 



