4 ALBUM DEK NATUUE. 



Rijziog van het eiland Java. — Reeds junghuhn had op grond der aanwe- 

 zigheid van opgeheven koraalriffen aan de westkust van Java de meening 

 geopperd, dat dit gedeelte in een niet lang verloopen tijdperk eene rijzing 

 had ondergaan. Emil stöhr , die een der medeleden van de Novara-expe- 

 ditie was, vond bij zijn bezoek van de uiterste oostspits van Java, Ban- 

 joewangi , dat zich aldaar een basaltmuur , Batoe dodol , in zee verheft en 

 zich daarop , 30 tot 50 voet boven het zeevlak , een oud koraalrif bevindt , 

 waarin koralen voorkomen, welke nog heden leven. Uit deze omstandig- 

 heid , gepaard aan verscheidene andere , waaromtrent wij naar het oorspon- 

 kelijke verwijzen, besluit stöhr, dat Java eene algemeene rijzing heeft 

 ondergaan , die waarschijnlijk nog voortduurt. {Neues JaJirh. f. Miner. , 

 Geologie etc. , 1865 , p. 641). Hg. 



Nilroglyceriiie. — Door glycerine op eene dergelijke wijze als katoen 

 met salpeterzuur te behandelen, verkrijgt men een olie-achtig vocht , dat, 

 aangestoken zijnde , ontploft met zulk eene kracht , dat deze slechts door 

 eene tienmaal grootere hoeveelheid kruid geëvenaard wordt. Reeds heeft 

 men aangevangen daarvan gebruik te maken in den mijnbouw. Proeven 

 zijn genomen in de mijnwerken van Altenberg in de tegenwoordigheid van 

 VON DECKEN , NOEGGEEATH CU verscheidene Duitsche en Belgische ingenieurs. 

 Wij deelen er hier slechts eene van mede. In een boorgat in dolomiet-rots , 

 van Vi duim wijd en 7 voet diep , onder een hoek van 50" , werd i liter nitro- 

 glycerine gebragt , vullende 2 voet lengte van het boorgat. Eene lont werd 

 daarin geplaatst , en het overige van het gat met zand aangevuld. Toen de 

 ontploffing plaats greep , hoorde men slechts een doffen klank , maar het 

 bleek , dat op 10 voet afstand de rots gespleten en verbroken was. Na aan- 

 wending van nog drie kleinere mijnen , konden 100 kubiek ellen gesteente 

 worden opgeruimd. [Comi^t. rendus , 17 Julij 1865). Hg. 



Veen op Siinialra en Java. — Men heeft wel eens beweerd , dat in tropische 

 gewesten geen veen ontstaat en wel uit hoofde der al te snelle omzetting , 

 die de plantenoverblijfselen aldaar ondergaan , zoodat er als het ware geen 

 tyd voor de vorming van veen zoude zijn. Reeds het voorkomen van steen- 

 of juister bruinkolen op verscheidene punten had het tegendeel moeten 

 leeren , want in werkelijkheid zijn deze slechts als oude veenvormingen te 

 beschouwen. Dat overigens waar veen, dat is veen, waaruit turf zoude 

 kunnen gemaakt worden , ook op Sumatra en Java , ofschoon dan ook naar 

 het schijnt over geringe uitgestrektheid voorkomt, blijkt uit eene mede- 

 deeling van den heer beknelot moens in de Bestuursvergadering van 10 

 Sept. 1864 der Natuurkundige Vereeniging in Nederlandsch Indië , (zie 



