•WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 21 



daarbij duideliike bewijzen van ontleding dier laatste stof werden waarge- 

 nomen. Zijne hierop gegronde verklaring van het verschijnsel , volgens 

 welke het nalichten zou worden voortgebragt door de verbinding , welke de 

 door den stroom vrijgemaakte zwavel uit de zwavelkoolstof aangaat met de 

 door diezelfde oorzaak geozoniseerde zuurstof van de dampkringslucht , was 

 toereikend voor de omstandigheden, waaronder hij het waarnam , maar kon 

 geene rekenschap geven van het steeds optreden daarvan in dezelfde 

 GEISLERSCHE buis , zondor dat het gasmengsel daarin vernieuwd wordt. 

 In den laatsten tijd heeft moreen deze leemte aangevuld. (Annales de 

 Chimie et de physique , série IV , T. IV , p. 293 en daaruit poggendorff's 

 Annalen , CXXVI , S. 643). Uit zijne proefnemingen blijkt , dat drie stoffen 

 medewerken en dus aanwezig moeten zijn om het verschijnsel voort te 

 brengen : stikstof , zuurstof en zwavel. Brengt men een weinig watervrij 

 of ook een droppel Nordhauser-zwavelzuur in eene geislersche buis , die 

 dampkringslucht bevat , en verdunt men deze in genoegzame mate , dan 

 zal deze buis het nalichten vertoonen. Bij den eersten doorgang van den 

 stroom verbindt zich dan de stikstof met een gedeelte der zuurstof tot 

 stikstof-oxyd , waaruit vervolgens op de gewone w^ze ondersalpeterzuur 

 ontstaat. Dit bevindt zich dan met het zwavelzuur in aanraking in dezelfde 

 omstandigheden , waaronder in de looden kamers der zwavelzuurfabrieken 

 de verbinding NO3.2SO3 wordt gevormd. Deze vormt zich evenwel niet, 

 zoolang de stroom door de buis wordt geleid , en zelfs als zij zich gevormd 

 heeft , wordt zij door den stroom ontleed , om zich weder te vormen , zoodra 

 de stroom heeft opgehouden. Het is deze vorming , welke het nalichten te 

 weeg brengt. 



Moeken heeft de juistheid van deze verklaring door eene reeks van zeer 

 naauwkeurige proefnemingen bewezen. 



Ln. 



Hel meten van zeer kleine krachlen mei belinlp van den slinger is door jamin en 

 BEiOT behandeld in eene mededeeling aan de Academie des Sciences (Comp- 

 tes rendus , 11 December 1865 en daaruit Philosophical Magazine, Februarij 

 1866 , pag. 160). Als , zeggen zij , een klein bolvormig ligchaam , aan een 

 zeer buigzamen draad opgehangen, slechts een weinig uit de vertikaal, 

 die door het ophangpunt gaat , wordt verwijderd en daaraan eene zekere 

 aanvangssnelheid medegedeeld , dan zal het in 't algemeen eene ellips 

 beschrijven , waarvan een der assen = O is , als de aanvangssnelheid weg- 

 gelaten wordt (en als deze naar de vertikaal gerigt is. Reft). Bij zeer 

 kleine bewegingen kunnen de beide assen dier ellips als standvastig be- 

 schouwd worden in grootte en rigting; maar de geringste kracht, die op 



