62 ALBUM DEE NATUUE. 



2) bij grootere snelheden is de wederstand met eene hoogere magt der 

 snelheid evenredig , wier exponent met de oppervlakte der zich bewegende 

 ligchamen toeneemt ; 



3) de wederstand tegen bollen is vrij naauwkeurig evenredig met de 

 tweede magten der middellijnen , dus met de oppervlakten , doch neemt 

 bg grootere bollen in sterkere verhouding toe; 



4) de wederstanden tegen bollen en cylinders van dezelfde middellijn 

 staan tot elkander als 2 tot 3 ; 



5) de wederstand tegen een kegel is grooter dan die tegen een bol van 

 dezelfde middellijn. Ln. 



Zigtbaar maken der verschillende standen van een trillend ligchaam. — 



In eene aankondiging van een werkje van montigny : Conférences sur les 

 propriete's pJiysiques de la matière , wordt in Les Mondes , Juin 1866 , p. 298 , 

 daaruit de beschrijving aangehaald van montigny's inrigting tot bovenge- 

 noemd doel. Deze is aanbevelingswaardig genoeg om haar hier in herin- 

 nering te brengen , vooral omdat zij veel minder bekend schijnt te zijn 

 dan de veel omslagtigere van duhamel en weetheim , van lissajous enz. 



Wanneer men eene veerkrachtige staaf met het eene einde regthoekig 

 op eene as bevestigt en deze met de staaf met genoegzaam groote , 

 eenparige snelheid doet wentelen, dan ziet men daarbij een- onder de staaf 

 onbewegelijk geplaatst wit vlak gelijkmatig eenigzins verdonkerd , zoolang 

 de staaf niet trilt. Brengt men deze echter in trilling , terwijl zij , door 

 bij elke omwenteling der as eens tegen een vasten hinderpaal te stooten , 

 in steeds genoegzaam dezelfde trillingsamplitude wordt gehouden , dan 

 ziet men het cirkelvormige vlak in afwisselend donkere en lichtere sectoren 

 verdeeld, overeenkomende met die trillingsphasen der staaf, waarby hare 

 snelheid door de omwenteling wordt verkleind of vergroot. Men ziet de 

 schijf als 't ware , even als een rad , van spaken voorzien. Het aantal 

 dier spaken nu geeft het aantal der trillingen voor elke geheele omwen- 

 teling der as aan , en wanneer men het zoo inrigt , dat dit een geheel 

 getal is , of met andere woorden dat de spaken steeds ox3 dezelfde plaats 

 gezien worden , dan kan men ze zonder moeite tellen. 



Al wordt het er hier niet bij gezegd , toch is het duidelijk , dat men bij 

 zulke proefnemingen behalve de veerkracht der staaf ook nog de centri- 

 fugaalkracht in werking brengt , die zeker eene merkbare vergrooting der 

 trillingssnelheid moet te weeg brengen. Bij staven van ongelgke lengte 

 is die invloed verschillend. Misschien ware het daarom beter de staven 

 niet regthoekig op de as , maar daarmede evenwgdig te plaatsen , al 

 wordt daardoor de telling eenigzins moeijelijker. Ln. 



