66 EEN WOORD OYER HET EILAND BANKA. 



Banka vormt , met nog een paar kleine daarbij gelegen eilandjes , 

 wat men in Indië noemt, de residentie Banka, en het is, evenals de 

 gouvernements residentien op Java, over zijne geheele uitgestrektheid 

 onmiddellijk aan het Nederlandsch gezag onderworpen. 



Nergens is dit gezag beter gevestigd en nergens is in Indië het be- 

 stuur meer op de hoogte van de zaken , die er in de inlandsche huis- 

 houding zooal omgaan. 



Uit een geologisch oogpunt beschouwd is Banka van plutonische 

 vorming en bestaat het geheele eiland uit eene graniet-massa , die in 

 ver verleden tijden de toen nog dunne korst der aarde is doorgebroken. 

 De grond is daar derhalve verweerd graniet, dat zich op sommige plaat- 

 sen tot humus, op andere plaatsen tot eene roode kleisoort heeft vervormd. 

 En hoewel Banka zeker een der "boschrijkste landen der wereld is te 

 noemen , — want al wat het oog maar ziet is bosch , van het stran'd af tot 

 op de bovenste toppen der bergen, — zoo is die grond voor den tuinbouw 

 toch niet bijzonder geschikt en kunnen de Europesche groenten hier lang 

 zoo goed niet geteeld worden , als de schrijver dit op Java gezien heeft. 



Op vele plaatsen steken nog de toppen der graniet-zuilen boven den 

 grond uit en verkrijgen daar , door aan de sterke ver weering van den 

 dampkring blootgesteld te zijn , de zonderlingste gedaanten. In de 

 zoogenoemde Klabbak-baou , gelegen aan de noordzijde van het eiland , 

 tusschen de districten Jeboes en Blinjoe , leveren die grijze graniet- 

 zuilen een voor het oog prachtigen aanblik op : het is in de verte , alsof 

 men tegen de donkere bosschen de ruïnen aanschouwt van overoude 

 sterkten , steden en riddersloten. Nabij de hoofdplaats Muntok en nabij 

 Toboalij treft men zulke verweerde graniet-blokken aan , die om hunnen 

 zonderlingen vorm aanleiding geven , dat zij de Europesche ingezetenen 

 dier plaatsen uitlokken tot het doen van pleiziertogtjes om die ver- 

 wonderlijke steenmassa's te gaan bezigtigen ; die bij Muntok heet de 

 Batoe-baleh , die bij Toboaly de Batoe-prahoe. 



Wanneer men zich eenige geologische kennis heeft eigen gemaakt en 

 men beschouwt dan aandachtig de kaart onzer Indische bezittingen, 

 dan rijst al spoedig de vraag : hebben in overoude tijden Sumatra, Banka, 

 Java, Madura, Balie, Lombok, Soembawa, Sandelhout, Elores en 

 Timor met Malakka niet een geheel gevormd , en behoorden alzoo in 

 die vroegste tijden niet al deze eilanden tot het vaste land van Azië? 

 Hunne geheele vorming en hunne zoo digt bij elkander gelegen ligging 

 pleiten zeer voor dit vermoeden. 



