IETS OVEB, 



TERIALISME EN MATERIALISTEN, 



IN VERBAND MET OPVOEDING EN ONDERWIJS; 



DOOK 



P. HARTIN G. 



Men heeft in den laatsten tijd herhaaldelijk de klagt gehoord , dat 

 het onderwijs der jeugd in ons vaderland meer en meer cene materia- 

 listische strekking verkrijgt. Sommigen hehben dit toegeschreven aan 

 den invloed der natuurwetenschappen en aan het aandeel , hetwelk 

 daaraan sedert eenigen tijd in het onderwijs is toegekend. Die klagt 

 heeft zelfs weerklank gevonden in de beide kamers der staten-generaal. 

 Is zij gegrond , dan heeft ook dit Album , dat zich reeds zeventien jaren 

 lang de verspreiding van natuurkennis onder het algemeen ten doel 

 heeft gesteld, een gedeelte dier schuld op zijne verantwoording, en het 

 is dit wat mij aanleiding geeft om deze zaak hier met een enkel woord 

 te bespreken. Ik zeg uitdrukkelijk „met een enkel woord," want de 

 zaak zelve is zoo ingewikkeld en inderdaad van zoo groot gewigt , dat 

 zij in de weinige bladzijden , die ik thans voornemens ben daaraan te 

 wijden , geenszins op voldoende wijze kan behandeld worden. Wat ik 

 met dit schrijven beoog , is dan ook geenszins eene wijsgeerige beschou- 

 wing van het materialisme zelve , dan wel het betoog te leveren , dat 

 het geenszins de natuurwetenschap is , welke de haar aangewreven 

 smet verdient , maar dat , indien er in het tegenwoordig stelsel van 

 onderwijs en opvoeding gebreken mogten zijn, deze eenen geheel anderen 

 grond liebben. 



Ik w^end mij dit schrijvende niet tot hen , wier geest als gevangen 

 zit in het een of ander net van kerkelijke leerstellingen. Zij mogen 

 hetgeen ik te zeggen heb gerust ongelezen laten , zij zouden mij toch 

 1869. 9 



