DE MAGNETOELEKTRISCHE WERKTUIGEN 



DOOR 



„De magneetkracht," zoo sprak voor meer dan twintig jaren eens 

 tot mij een thans nog levende landgenoot , „ de magneetkracht heeft , 

 gij kunt er op aan , haar laatste woord nog lang niet gesproken. Zij 

 is gewis nog wel tot iets anders bestemd dan om den mensch te helpen 

 in 't vinden van zijnen weg over den oceaan en zijn scherpzinnigheid te 

 oefenen in 't nasporen van hare eigenschappen. Er zit veel in zoo'n 

 magneet ; en wat er in zit zal de mensch er wel leeren uithalen !" 



Ik wensch eenige bladzijden van dit Album te besteden aan het onder- 

 zoek der vraag , of de profetie in deze woorden vervuld is , althans of 

 hare vervulling nabij kan gerekend worden. Zij werden gesproken aan 

 het slot van een gesprek over magneto-elektrische werktuigen. Deze 

 waren toen nog in hunne kindsheid. In de physische kabinetten en 

 lang nog niet in alle , vond men ze , en daarnevens werden ze enkele 

 malen tot geneeskundige doeleinden gebezigd. Overigens werd aan 

 een gebruik van zulke werktuigen naauwelijks gedacht. Thans is dit 

 anders geworden. Zij zijn erkend als een der magtigste en — waar 

 het bij de industrie vooral op aankomt — als een der zekerst werkende en 

 meest oeconomische van alle elektromotoren. Hunne geschiedenis kan 

 dus reeds belangrijk zijn , niet slechts voor den eigenlijken beoefenaar 

 der natuurkunde , voor wien de meerdere of mindere waarde van eenig 

 werktuig slechts afgemeten wordt naar de uitkomsten , die het kan op- 

 leveren voor de wetenschap ; maar voor iedereen , ook voor den meest 

 „praktisch" gezinden. Ik wil trachten die geschiedenis hier kortelijk 

 te schetsen. 



Zij begint met een naam , dien van MiCHAëL faraday. Maar zij begint 

 niet, gelijk zooveel dergelijke, met een „bij toeval vond" of „toevallig 

 zag." De ontdekking van de magneto-elektriciteit geschiedde niet door 

 een gunstigen zamenloop van omstandigheden , die , terwijl de ontdekker 



