152 DE MAGNETO-ELEKTRISCHE WEEKTÜIGEN. 



zich met geheel andere vragen bezig hield , hem. deden vinden wat hij 

 niet zocht. 



Het was in 1831. "Wat eitter en zooveel anderen hadden gemeend 

 te zullen vinden , toen zij in werking gebragte Yolta'sche zuiltjes op 

 water lieten drijven , of geladen Leidsche flesschen bewegelijk ophingen , 

 in de hoop dat deze door magnetischen invloed eene bepaalde rigting 

 zouden aannemen , wat de door een bliksemstraal gemagnetiseerde ijzer- 

 en staalmassa's deden vooruitzien , was eindelijk door oeested gevonden: 

 het verband tusschen elektriciteit en magneetkracht. Een verband al- 

 thans. Men had geleerd , hoe men door elektriciteit allerlei magnetische 

 verschijnselen kon te voorschijn roepen. Zou het omgekeerde ook niet 

 mogelijk zijn , zou niet ook de magneetkracht elektriciteit kunnen op- 

 wekken? Zoo iets was nog nooit waargenomen; maar paeaday, geleid 

 door dat beginsel van wederkeerigheid , dat in newton' s regel : alle 

 werking is gelijk en tegenovergesteld aan de wederwerking , voor de 

 mechanica tot een axioma is geworden , faeaday hield zich innig over- 

 tuigd, dat zulk eene opwekking mogelijk zijn moest. En hoe sterk die 

 overtuiging was , bleek ten duidelijkste , toen hij haar aan den toets der 

 proefneming onderwierp en haar in 't eerst door de uitkomsten lijnregt 

 zag tegenspreken. Hij wond twee metaaldraden , behoorlijk geïsoleerd , 

 nevens elkaar op een houten cylinder. „Wanneer nu ," zoo meende 

 hij , „ de beide uiteinden van den eenen draad elk met een der polen 

 van eene galvanische batterij zijn verbonden en dus een stroom daardoor 

 heen gaat , dan moet er ook een stroom ontstaan en blijven bestaan in 

 den tweeden draad : de naalden van een galvanometer , die met dien 

 draad in verbinding is gebragt , moeten door hare afwijking dien stroom 

 aantoonen." Maar de naalden, ook van den gevoeligsten galvanometer , 

 bleven in rust , toen hij dien met den tweeden draad in verbinding 

 bragt, nadat de eerste verbonden waren met eene batterij van 12 ele- 

 menten , en dezelfde negatieve uitkomst verkreeg hij , toen hij die 

 batterij van 12 tot 120 elementen versterkt had. Wat was dit? Het 

 was toch meer dan een voorgevoel , dat hij had van wat wij nu geïndu- 

 ceerde stroomen noemen , hij had ze gezien met de oogen des geestes. En 

 evenwel, zie maar, een elektrische stroom gaat door den eersten draad, 

 zoo krachtig dat hij dien heet genoeg maakt om het isolerend omkleedsel 

 gevaar te doen loopen, en de naalden van den galvanometer schijnen 

 door hare volkomen onbewegelijkheid tot hem te zeggen : gij bedriegt u. 



