156 DE MA&NETO-ELEKTRISCHE WERKTUIGEN. 



met den instrumentmaker bekker bragten het eerst hierin verbetering 

 door het uitvinden van den commutator , eene inrigting , die bij het 

 wentelen van den inductor telkenmale als de stroomopwekking van rig- 

 ting verandert , ook de verbindingen verwisselt tusschen de geleiders , 

 die den stroom naar buiten voeren en de uiteinden van de spiraal, 

 welke om het ijzer van den inductor is gewonden. Op deze wijze be- 

 hielden nu de opvolgende stroomen buiten het werktuig eene standvastige 

 rigting , het was wat de Franschen zouden noemen un trait de génie , 

 waardoor het werktuig in eens van een vonken en schokkengevende 

 curiositeit tot den rang van elektromotor werd verheven en dus een 

 rijke toekomst verkreeg. Toch worden strating en rekker door geen 

 buitenlandsch schrijver ooit genoemd. Hunne uitvinding is langzamer- 

 hand door ettikgshausen , stöhrer en anderen nagevolgd en toen men 

 vele jaren later op het groote belang daarvan opmerkzaam was geworden , 

 dacht niemand er meer aan om te onderzoeken , wie eigenlijk het eerst 

 de uitkomsten , welke men verkreeg , hadden voorbereid en mogelijk 

 gemaakt. 



Iets dergelijks is eenen anderen Nederlandschen instrumentmaker weer- 

 varen, die nu omstreeks twintig jaren geleden zijn eigen weg koos bij de 

 vervaardiging van magneto-elektrische werktuigen. Hij vereenvoudigde 

 strating's commutator , vermeed het in vele opzigten hinderlijke gebruik 

 van kwik daarbij en deed den inductor , nu weder een regte ijzerstaaf , 

 wentelen niet vóór, maar tusschen de polen des magneets. Ook vond hij 

 een aanmerkelijk gewijzigde inrigting van de elektromagnetische wijzer- 

 telegrafen uit, die onder anderen het voordeel bezat van uitnemend te 

 passen voor het gebruik van magneto-elektrische stroomen , in plaats van 

 de gewone galvanische. Toen eenige exemplaren van zijne magneto-elek- 

 trische werktuigen door Europa waren verspreid en eene beschrijving van 

 zijne telegraafinrigting te lezen was in dingler's Polytechnisch Journal , 

 vond dr. siemens, te Berlijn , die beide inrigtingen, vereenigd, nog eens 

 uit met eene omslagtige wijziging , die in zijn oog noodzakelijk was door 

 eene volkomen hersenschimmige vrees aangaande de standvastigheid der 

 kracht van goede staalmagneten. Onze Nederlander had toen ten minste 

 het genoegen te zien , dat zijne uitvindingen in 't buitenland gewaardeerd 

 werden , al werd zijn naam niet daarbij genoemd. Op de eerste wereld- 

 tentoonstelling in 1851 bragt hij het sterkst toen bekende draagbare 

 magneto-elektrische werktuig, dat door één man bewogen 45 kub. centi- 



