168 EENE OMWENTELING OP SCHEIKUNDIG GEBIED. 



van dat ijle , onzigtbare omhulsel van onze planeet , dat het beginsel 

 is van alle leven , de magtigste schakel in den eeuwigen kringloop der 

 stof — onzen dampkring. De zamenstelling van den dampkring ; welk 

 eene eenvoudige zaak ! — Een schoolknaap weet u immers te zeggen , 

 wat de lucht is en wat de lucht al zoo doet. Het is zoo ; maar die 

 schoolknaap weet niet , wat al strijd die eenvoudige zaken aan de 

 mannen der wetenschap hebben gekost , en — hij behoeft het ook niet 

 te weten. Wij evenwel mogen er elkander wel eens aan herinneren , 

 dat de waarheden , in wier rustig bezit we ons verheugen , niet maar 

 zoo voor het grijpen hebben gelegen ; ons , volwassenen in het verstand , 

 is het niet alleen te doen om feiten ; de weetgierigheid dringt óók tot 

 het onderzoek naar de wijze , hoe men aan die feiten is gekomen. 

 Yoor ons is de strijd vaak van even veel belang als de uitslag van den 

 strijd. — En zoo willen we dan nagaan , wat er vóór en door lavoisier 

 is gedaan om eene waarheid aan het licht te brengen , die zeker dood- 

 eenvoudig schijnt , maar die inderdaad het fundament is der scheikundige 

 wetenschap. 



Men behoeft juist niet zeer geleerd te zijn om te weten , dat 

 de lucht oudtijds werd gehouden voor een van de vier elementen. 

 Immers , dat vuur , water , aarde en lucht weleer de grondstoffen van 

 het heelal heetten , is bijna ieder bekend , en dat die voorstelling van den 

 wijsgeer akistoteles afkomstig is, wordt algemeen, op goed geloof, 

 aangenomen. Intusschen , hoe populair de „vier elementen" ook mogen 

 wezen; 't is niet zoo gemakkelijk zich een juist begrip te vormen van 

 wat onder die uitdrukking moet worden verstaan. 



Zooveel is zeker, dat de ouden aan het woord „element'* eene andere 

 beteekenis hechtten , dan wij er nu aan geven. De hedendaagsche 

 scheikundigen kennen onder dien naam , ik geloof , drieënzestig stoffen , 

 zeer verschillend in aard en eigenschappen , die aan alle pogingen om 

 ze verder in ongelijksoortige deelen te scheiden een tot nog toe onover- 

 komelijken wederstand bieden. Uit die stoffen en de tallooze verbin- 

 dingen , die ze onderling vormen , is onze aarde , met al wat op , om 

 en in haar is, opgebouwd. Onze elementen mogen dus met regt den 

 naam van „grondstoffen" dragen. Anders is het met die van aeistoteles. 

 Deze toch vertegenwoordigden , althans naar de oorspronkelijke opvatting 

 van den stichter dier leer , min of meer abstracte begrippen. Ze golden 



