EENE OMWENTELING OP SCHEIKUNDIG GEBIED. 169 



veeleer als typen , als vertegenwoordigers van de vier tastbare hoofd- 

 eigenschappen der waarneembare dingen , t. w. warm , koud , droog en 

 vochtig ; zoodat aan ieder element twee van deze eigenschappen werden 

 toegeschreven en elk paar ééne eigenschap gemeen had. 



Eerst in lateren tijd begon men — voorzeker in strijd met de bedoe- 

 ling van den ouden meester — de vier vertegenwoordigers van de 

 grondeigenschappen der stof: vuur, water, aarde en lucht, voor de 

 bestanddeelen te houden , waaruit alle ligchamen zijn opgebouwd , en 

 zoo verkregen de vier elementen , geheel ten onregte , den naam van 

 grondstoffen van het heelal. 



Er is nog eene zaak , die opmerking verdient. De ouden hielden zich 

 overtuigd , dat het eene element , door wijziging of opheffing van een 

 der beide hoofdeigenschappen , in het andere kon overgaan. "Wordt , 

 om een enkel voorbeeld te noemen , aan lucht , die de hoofdeigenschap- 

 pen warmte en vochtigheid bezit , de warmte door koude onttrokken , 

 dan gaat ze "' over in water ; het koude en vochtige water kan door 

 droogte in aarde worden veranderd ; want aarde is koud en droog Het 

 behoeft wel geene herinnering , dat zulk eene veranderlijkheid door ons 

 ten eenemale aan onze elementen wordt ontzegd. Met het aloude 

 viertal heeft de wetenschap sinds lang voor goed gebroken. Voor 

 geen dier eerwaardige grondstoffen is er op de lijst van onze elementen 

 plaats. Water bestaat uit twee luchtsoorten : de elementen waterstof 

 en zuurstof ; lucht is een mengsel van gassen ; vuur is geen stof , maar 

 een bijzondere toestand van de stof ; aarde , in den zin door de ouden 

 aan dit woord gehecht, is geen gangbaar begrip meer. Eeuwenlang 

 stond het op gezag van akistoteles onherroepelijk vast , dat lucht een 

 element is — en met dat licht was men tevreden. Intusschen was het 

 reeds van de vroegste tijden af bekend, dat zonder lucht verbranding 

 noch ademhaling mogelijk is. Zoolang men haar voor een element hield , 

 lag de meening voor de hand , dat zij , in haar geheel , aan die ver- 

 schijnselen deel nam; want ook in het oude begrip „element" lag de 

 eigenschap van ondeelbaarheid opgesloten. Toen men echter had geleerd 

 wat naauwkeuriger te onderzoeken , zal men wel zijn gestuit op feiten , 

 die daarmede bezwaarlijk waren overeen te brengen. Het moest, zou 

 men zoo zeggen , wel in het oog vallen , bij eenige opmerkzaamheid , 

 dat niet de geheele lucht voor verbranding en ademhaling geschikt is en 

 dat ze dus moet bestaan uit een deel , dat deze onderhoudt en een 



