172 EENE OMWENTELING OP SCHEIKUNDIG GEBIED. 



het er voor , dat de metalen , bij de verkalking , iets verloren en wel 

 datgene, wat het metaal tot metaal maakt. Eerst in 1630 had een Pransch 

 geneesheer , jean eey , opzettelijk de aandacht op dit verschijnsel geves- 

 tigd en eenige proeven openbaar gemaakt, die, naar zijne meening, 

 bewezen , dat door de verkalkte metalen lucht was opgenomen en dat 

 die vastgelegde lucht de oorzaak is van de vermeerdering van hun ge- 

 wigt. Die verklaring is nu wel niet volkomen juist , maar toch on- 

 eindig beter dan de latere van botle. Deze toch was door talrijke, maar 

 zeker niet volledige proeven, tot het besluit gekomen, dat de invloed 

 van de lucht bij de verkalking buiten rekening kan worden gelaten en 

 dat de metalen , bij verhitting , zwaarder werden , omdat ze het een of 

 ander uit de gloeijende kolen opnamen ; waarschijnlijk een zeer ijle „vuur- 

 stof," die door de poriën der smeltkroezen heendrong. — Ziedaar botle 

 verschalkt door aeistoteles. — Het onding , dat hij vuurstof noemde , 

 paste niet in de groep zijner zuivere denkbeelden ; het behoorde te huis 

 in de zoo vaak door hem bestreden leer der vier elementen. En zoo 

 hij ook al de oude meening omkeerde en de metalen , onder de verkal- 

 king , iets liet opnemen in plaats van verliezen — de zaak werd er niet 

 veel beter door. Het was en bleef eene dwaling en wel eene zeer nood- 

 lottige ; eene dwaling van een man , die nooit een schijn van gezag voor 

 zich had begeerd en niet had opgehouden tot eigen onderzoek en zelf- 

 standige waarneming aan te sporen ; doch die maar al te gretig door zijne 

 volgelingen als waarheid werd omhelsd en maar al te lang is blijven voort- 

 leven. Maar de scheikunde verkeerde nog in hare eerste kindsheid ; 

 ze had nog niet geleerd te twijfelen. 



De waarnemingen van botle hadden de aandacht der natuuronderzoe- 

 kers meer bepaald op de lucht en hare eigenschappen gerigt en niet wei- 

 nigen uitgelokt hunne krachten te beproeven aan de oplossing der groote 

 vragen, die nog op een antwoord wachtten. Van welken aard was toch die 

 levensstof , door hem in de lucht aangetoond; hoe kon ze worden afgezon- 

 derd ; hoe hare werking worden verklaard ? Dat die vragen vooreerst niet 

 werden beantwoord , bevreemdt zeker niemand. De scheikunde van die 

 dagen was niet voor die taak berekend. Maar die vragen leidden althans 

 tot nader onderzoek ; ze wekten leven en strijd op het gebied der weten- 

 schap. Eén ding scheen nu 'zoo goed als uitgemaakt zeker. Er moest 

 in de lucht een zekere stof voorhanden zijn , die hare eigenaardige wer- 

 king bepaalde , een of ander bijmengsel , even noodzakelijk voor het 



