EENE OMWENTELING OP SCHEIKUNDIG ©EBIED. 173 



onderhoud van het leven , als voor de verbranding. Omtrent den aard 

 dier stof liepen evenwel de meeningen nog al uiteen. 



Onder de natuuronderzoekers , die zich dit vraagstuk aantrokken , ver- 

 dient de Leidsche hoogleeraar de la Boë sylvius , een tijdgenoot van botle, 

 te worden vermeld. Deze beroemde geneesheer, die zich ook als scheikun- 

 dige naam heeft gemaakt , was het gevoelen toegedaan , dat de lucht eene 

 zekere zelfstandigheid bevatte , die niets anders zou zijn dan — salpeter. 

 De gronden , door den iatrochemicus voor deze stelling bijgebragt , niet 

 minder zonderling dan de stelling zelve , vonden bij zijne tijdgenooten 

 weinig bijval en in een Engelsch geneesheer , john mayow geheeten , 

 een wakkeren bestrijder. Mayow beweerde kort en goed , dat de mee- 

 ning van onzen landgenoot reeds daarom onhoudbaar was, omdat het 

 salpeter niet vlugtig is en dus onmogelijk luchtvormig kan optreden , 

 en daarin had hij volkomen gelijk. Toch , meende hij , was de stelling 

 van SYLvnjs niet zoo geheel en al ongerijmd ; want ook hij hield zich 

 overtuigd , dat er iets in de lucht voorhanden is , dat ook in het sal- 

 peter voorkomt, en dat was mede zeer juist opgemerkt. Maar hoe was 

 MAYOW op die gedachte gekomen ? — Om dit begrijpelijk te maken 

 moeten we ons herinneren , wat salpeter is en hoe het ontstaat. Deze 

 in het dagelijksch leven welbekende stof is een zuurstof-zout, eene ver- 

 binding van salpeterzuur en potasch. Salpeterzure zouten komen in de 

 bouwbare aarde veelvuldig voor. In sommige landen is de bodem er 

 zóó rijk aan , dat men de aarde gebruiken kan om er salpeter uit te 

 maken , eenvoudig door haar met water uit te trekken. Zoo verkrijgt 

 men eene oplossing van salpeterzure zouten (van kalk , magnesia enz.) , 

 die door eene eenvoudige scheikundige bewerking in potasch-salpeter 

 worden omgezet , welk zout , na verdamping , in groote kristallen aan- 

 schiet en als ruw salpeter in den handel wordt gebragt. De uitge- 

 loogde aarde levert , onder gunstige omstandigheden , na geruimen tijd 

 met de lucht in aanraking te zijn geweest , een nieuwen oogst van 

 salpeter op. Dit alles had mayow tot het besluit • gebragt , dat eene of 

 andere vaste stof uit de aarde iets vlugtigs uit de lucht opneemt , 

 waardoor het salpeter wordt , en die redenering is al weder zoo kwaad 

 niet , ofschoon de zaak zich wel eenigszins anders toedraagt , dan hij 

 vermoedde. Die luchtvormige stof nu , die zoowel in het salpeter als 

 in de lucht voorkomt, — hij noemde haar salpeter-lucht {partieulae 

 nitro-aëreae) — moest , naar zijne meeniug , identisch zijn met het 



