174 EENE OMWENTELING OP SCHEIKUNDIG GEBIED. 



bestanddeel der lucht, dat de verbranding en ademhaling onderhoudt. 

 Immers het was hem gelukt een mengsel van salpeter en zwavel, 

 in eene luchtledige ruimte , te verbranden en zoo besloot hij , dat , in dit 

 geval , het salpeter iets levert , dat , onder gewone omstandigheden , 

 door de lucht aan het brandend ligchaam wordt afgestaan , en dit kon 

 niets anders zijn dan datgene , wat lucht en salpeter gemeen hebben — 

 de salpeter-lucht. Verder had hij waargenomen , dat de lucht , die 

 na de verbranding in eene afgeslotene ruimte overblijft , de ademhaling 

 niet meer kan onderhouden , en omgekeerd , dat geene verbranding mo- 

 gelijk is in lucht, waarin een dier een tijdlang had geademd — een 

 bewijs dus , dat de salpeter-lucht voor verbranding en ademhaling even 

 onontbeerlijk is. Maar matow ging nog eene schrede verder. In strijd 

 met het gevoelen van zijn leermeester boyle , bleef hij volhouden , 

 dat de metalen , onder de verkalking , toch iets uit de lucht moesten 

 opnemen , en dit kon alweder niets anders zijn dan de salpeter- 

 lucht. 



Verder kunnen we mayow hier niet volgen. Genoeg is het te heb- 

 ben gestaafd, dat reeds omstreeks het midden der zeventiende eeuw, 

 door enkelen , op goede gronden , het bestaan werd vermoed van een 

 gasvormig bestanddeel der lueht , dat haar aard en wezen bepaalde. 

 Ware het onderzoek in de rigting , door bey , boyle en mayow aan- 

 gewezen , voortgezet , het lijdt geen twijfel , of de waarheid zou spoedig 

 aan het licht zijn gekomen , en het groote vraagstuk , de afzondering 

 van die raadselachtige stof, had geen honderd jaar meer op eene op- 

 lossing behoeven te wachten. Maar de denkbeelden van die mannen 

 waren met de van ouds heerschende te zeer in strijd ; ze hadden nog 

 geene levensvatbaarheid. De, feiten , door hen openbaar gemaakt, wer- 

 den weldra weder op den achtergrond gedrongen door eene leer : eene 

 leer gehuld in het achtbaar kleed der theorie ; eene leer , die de schei- 

 kunde bijna eene eeuw lang heeft beheerscht , schier met het gezag 

 van een dogma : — de theorie van het phlogiston. 



De man, die haar schiep, was geoege eenest stahl , ervaren genees- 

 heer , scheikundige van onbetwistbare verdiensten. Het doel , dat hij 

 zich voorstelde , mogt loffelijk heeten. Eenheid te brengen in de ver- 

 warrende veelheid van bekende feiten , die feiten onderling te verge- 

 lijken , te ordenen en toe te lichten. Of dat doel is bereikt , behoeft hier 



