178 XENE OMWENTELING OP SCHEIKUNDIG GEBIED. 



luchtsoort erkend en duidelijk te hebben beschreven. Yan hem is ook 

 afkomstig de naam „gas" (welligt van gaast , geest) , die hij aan alle 

 luchtsoorten gaf, die in eigenschappen van de gewone lucht onder- 

 scheiden zijn. Van helmont noemde het koolzuur : boschgas (gas 

 sylvestre) , waarschijnlijk omdat hij het door verbranding van houtskolen 

 had verkregen. Hij wist , dat het ook geboren wordt bij de gisting , 

 die hij , als met profetischen blik , „de moeder der stof om zetting" 

 noemde ; dat hot in de bekende hondsgrot bij Napels voorkomt en uit 

 eenige minerale wateren ontsnapt ; dat het dieren doet sterven en dat 

 de vlam er in wordt uitgedoofd. Yeel verder ging zijne kennis niet, 

 omdat hem de middelen ontbraken om zijn gas behoorlijk te verzamelen 

 en te onderzoeken. Nu zou men al ligt meenen , dat van helmont 

 ook wel in den dampkring naar zijn boschgas zal hebben gezocht , 

 daar hij wist dat het er , langs verschillende wegen , in geraakte. 

 Maar dit deed hij niet , om de eenvoudige reden , dat hij begreep , dat 

 een gas , welks verderfelijke eigenschappen voor het dierlijk leven hij 

 had leeren kennen , niet in de lucht behoorde en er dus ook wel niet 

 in zou zijn. Hij hield het er voor, dat alle gassen, die aan de lucht 

 schadelijke eigenschappen konden mededeelen , eerst in damp en later 

 in water overgingen en op deze wijze onschadelijk werden gemaakt ; 

 eene veronderstelling, die schijnbaar wel met eenige waarnemingen is 

 overeen te brengen, maar wier onjuistheid hier niet behoeft te worden 

 aangetoond. 



De teleologie heeft altoos met de natuur in wijsheid gewedijverd en 

 doorgaans , als van helmont — misgetast. Eerst meer dan eene eeuw later 

 werd door de meesterlijke onderzoekingen van black nieuw licht over 

 het boschgas verspreid. Hij had het leeren kennen als een bestanddeel 

 van de gewone potasch en soda en van het krijt ; immers het werd uit 

 deze stojffen ontwikkeld, als men ze met zuren in aanraking bragt, en 

 hij gaf het den naam vaste lucht {aër fixus) , omdat het in de genoemde 

 zelfstandigheden als vastgelegd voorkomt. Hij toonde aan , dat het ge- 

 halte aan vaste lucht ze onderscheidde van bijtende potasch , soda en 

 kalk , die geene vaste lucht bevatten, en als ze die opnemen, hun bijtend 

 vermogen verliezen ; wij zouden zeggen tot koolzure zouten overgaan. 

 Verder bewees hij , dat bijtende potasch en soda en kalk hare caustici- 

 teit ook langzamerhand verliezen , wanneer ze aan de lucht worden 

 blootgesteld en besloot daaruit te regt , dat zij vaste lucht uit den 



