EENE OMWENTELING OP SCHEIKUNDIG GEBIED. 181 



van STAHL wel niet geheel en al laten varen , maar toch min of meer 

 gewijzigd. Het was immers met de waarneming niet wel overeen te 

 brengen dat, zooals stahl had geleerd, bij verbranding en verkalking, 

 het brandbare beginsel zou ontwijken. De verkalkte metalen maakten 

 zich , telkens op nieuw , schuldig aan de ongemanierdheid van toch 

 zwaarder te worden , en dat negatief gewigt van het phlogiston — neen , 

 dat ging ook niet aan. Er moest dus naar een andere autoriteit wor- 

 den omgezien, en zoo kwam waarlijk hobert boyle weer in de mode. 



We herinneren ons , dat die groote man , te kwader ure , de mee- 

 ning had geuit , dat de metalen , onder de verkalking , iets opnemen 

 uit de gloeijende kolen: iets zeer ijls en vlugtigs , dat door alles heen- 

 dringt , zelfs door de jporiën van smeltkroezen en retorten , en dat aan 

 de veibiüding van het metaal met die „vuurstof" het meerdere gewigt 

 der metaalkalk moet worden toegeschreven. AVel liet ook deze verkla- 

 ring nog het een en ander te wenschen over ; maar men wist zich 

 alweder met eenige hypothesen te behelpen, en, waar ook deze faalden, 

 had men al ligt eene of andere magtspreuk bij de hand. Boyle had het 

 gezegd; of: ja, dat kon nu nog niet worden opgehelderd; men mogt 

 niet te diep in dergelijke verborgenheden dringen ; de oplossing van dit 

 raadsel moest aan den tijd worden overgelaten , en zoo al meer. 



Soortgelijke argumenten hadden op lavoisier al zeer weinig vat. 

 Het waas van mystieke geheimzinnigheid , over de questie uitgespreid , 

 schrikte hem volstrekt niet af. Hij deed als de man, die, toen een 

 mathematicus wiskundig had betoogd , dat eene tafel met geen mogelijk- 

 heid , langs een trap , naar boven kon worden gedragen , het eens be- 

 proefde en — ze naar boven bragt. 



Lavoisiee antwoordde op al die redeneringen met een feit. Hij nam 

 eene proef , zóó eenvoudig , dat ieder hem die kon nadoen , maar die 

 toch volkomen afdoende mogt heeten ; althans voor menschen , die voor 

 overtuiging vatbaar zijn. In zulke proeven was hij een meester. Hij 

 deed in een groote retort eene zekere hoeveelheid zuiver tin , sloot haar 

 hermetisch en woog den geheelen toestel. Nu ging hij aan het ver- 

 hitten ; het metaal begon te smelten en werd vervolgens gedeeltelijk 

 verkalkt. Toen de bewerking was afgeloopen en alles behoorlijk was 

 afgekoeld, werd de retort met den inhoud op nieuw gewogen en ziet, 

 het gewigt was onveranderd gebleven. Dit bewees nu al vast, dat er 

 niets van buiten kon zijn ingedrongen. Was hier de „vuurstof" van 



