EEIÏE OMWENTELING OP SCHEIKUNDIG GEBIEP, 183 



Gedenkwaardige woorden! Was dit waarheid, dan was het vonnis 

 over het phlogiston onherroepelijk geveld; dan moest het oude worden 

 verlaten en tot den grond geslecht; dan was eene omwenteling op het 

 gebied der scheikunde onvermijdelijk. 



En dat dit werd gevoeld en erkend , bleek uit den bitteren tegen- 

 stand, dien de uitspraken van den man der ervaring ontmoetten. Hoe? — ■ 

 de lucht geen element , dat ging te ver. "Wel gaf men toe , dat er in 

 den dampkring vaste lucht en waterdamp en een soort van stikgas 

 voorkwamen — en men kon het ook niet loochenen, — maar wat waren 

 die anders dan bijmengsels , die niets met de lucht gemeen hadden ? 

 Die gewaande bestanddeelen van de lucht, die „portion salubre" die 

 „mofette irrespirable" , het waren droombeelden van eene al te levendige 

 fantasie; hoogst bedenkelijke nieuwigheden. Zóóver ging de verbittering, 

 de magtelooze woede van enkele hartstogtelijke aanhangers der oude 

 leer, dat de beeldtenis van den Franschen ketter te Berlijn , vroeger de 

 woonplaats van stahl , openlijk werd verbrand. Hoe gaarne had lavoi- 

 siER die „portion salubre ," van wier bestaan hij zoo innig was over- 

 tuigd , den ongeloovigen vertoond en zóó de tegenspraak tot zwijgen 

 gebragt. Maar de pogingen om die raadselachtige stof af te zonderen , 

 waren telkens mislukt. Wat bleef hem over dan te zwijgen en, sterk 

 in het vertrouwen op de zegepraal der goede zaak , de toekomst af te 

 wachten ? 



Dat vertrouwen werd niet teleurgesteld. De lange strijd naderde 

 de ontknooping. De beslissende zege was nabij. Het jaar 1789, in 

 de geschiedenis der scheikunde , was aangebroken. De zon van den 

 nieuwen dag ging op , onder wolken en nevelen en schoot hare stralen 

 uit, die gloed en leven beloofden. Eindelijk werd het antwoord ge- 

 vonden op het groote vraagstuk , dat elke oplossing scheen te tarten : de 

 afzondering van de levensstof van boyle , de salpeter-lucht van mayow , 

 1' element salubre van lavoisier — de zuurstof van den dampkring. 



Niet Frankrijk, maar „het trotsche Albion" was de eer beschoren 

 van de groote ontdekking , die de gedaante der beschaafde wereld heeft 

 vernieuwd. De waarheid, waarvoor lavoisier zooveel moeite , geduld en 

 volharding veil had , werd door jozef priestley ongezocht en , om zoo 

 te zeggen , toevallig gevonden. Priestley was een merkwaardig man. 

 Aan eene inderdaad verbazende mate van algemeene kennis paarde hij 



