184 EENE OMWENTELING OP SCHEIKUNDIG GEBIED. 



eene scliier voorbeeldelooze werkzaamheid. Het gebied der godgeleerdheid, 

 hem als geestelijke meer bepaald aangewezen , is niet dat , waarop hij het ' 

 meest heeft geschitterd. JS'atuuronderzoeker was hij met hart en ziel. 



Aan de beoefening van schei- en natuurkunde had hij , in zijn veel- 

 bewogen , niet gelukkig leven , menig uur van ti'oost en opbeuring en 

 zijne schoonste lauweren te danken. Bovenal was het de scheikunde 

 der gassen , die zijn vorschenden geest aantrok , en met het volste regt 

 zou hij als haar grondlegger mogen worden aangemerkt , indien hij , 

 bij zijn groot talent voor waarneming en ongemeene technische vaardig- 

 heid , over meer degelijke natuurkennis had kunnen beschikken ; of 

 liever , indien hij niet , met hartstogtelijke voorliefde , aan de heerschende 

 begrippen en meeningen zijner dagen ware gehecht geweest. Hartstogt 

 verbijstert en verblindt. Geen wonder dan , dat menige gewigtige ont- 

 dekking , onder zijne handen , onvruchtbaar bleef en eerst waarde ver- 

 kreeg , nadat ze door anderen was afgewerkt en toegepast. 



Gelukkig voor peiestley en — de wetenschap , dat hij in lavoisiee steeds 

 een ijverig en welwillend medearbeider vond. Meermalen heeft peiest- 

 ley , bij zijn rusteloos onderzoek , zuurstof bereid , zonder te vermoeden 

 met welk gewigtig gas hij te doen had. Reeds in 1771 had hij haar — 

 hoewel onzuiver — verkregen door verhitting van salpeter. Wel nam hij 

 waar , dat de bij die proef verzamelde luchtsoort de verbranding buiten- 

 gewoon krachtig onderhield, maar verder schijnt die salpeterachtige 

 lucht — zoo als hij haar noemde — zijne aandacht niet bijzonder tot 

 zich te hebben getrokken. Het blijkt althans niet duidelijk , dat het 

 vermoeden , dat diezelfde luchtsoort het werkzaam bestanddeel van den 

 dampkring zou kunnen zijn , bij hem is opgekomen. Iets later onder- 

 nam hij eene belangrijke reeks van proeven om aan te toonen , dat 

 metaalkalken , even zeer als bij verhitting met kool , door middel van 

 elektriciteit kunnen worden gereduceerd , en inderdaad het gelukte hem 

 loodkalk (menie) , door de werking van eene krachtige elektriseermachine 

 tot den metaalstaat terug te brengen. De zich daarbij ontwikkelende 

 luchtsoort werd met zorg opgevangen. Nu was het toch wel degelijk 

 zuivere zuurstof, die hij boven zijn kwik had. 't Was nu zoo goed 

 als onmogelijk , zou men zeggen , dat de waarheid hem kon ontgaan. 

 En toch is het alzoo gebeurd. De uitnemende jozef priestley had , over 

 sommige zaken , zoo zijne eigene meeningen en begrippen. Moge 's mans 

 kerkelijke orthodoxie al niet onbesproken zijn geweest, als scheikundige 



