EENE OMWENTELING OP SCHEIKUNDIG GEBIED. 185 



was hij stijfzinnig dogmaticus ; met zonderlinge vasthoudendheid aan 

 het oude gehecht. Hij was en is tot zijn laatsten ademtogt gebleven 

 een vurig aanhanger van de leer van het phlogiston. Dit moest natuurlijk 

 invloed oefenen op de waardering der door hem ontdekte feiten. Wat 

 was er nu , zoudt ge wel denken , van dat gas uit de menie ? — Wel , 

 het kon niets anders zijn dan vaste lucht. — 't Was voor priestley een 

 uitgemaakte zaak , dat de dus genoemde elektrieke vloeistof uitermate 

 rijk aan phlogiston, ja, welligt het phlogiston zelfwas. ISTu wist men 

 reeds , dat metaalkalken , door kool , onder ontwikkeling van vaste lucht , 

 worden gereduceerd. Kool , had stahl gezegd , bevatte ook veel phlo- 

 giston. Welnu , dan moest , in beide gevallen , ook dezelfde luchtsoort 

 verkregen worden , en waarlijk , het gas , bij de reductie van loodkalk , 

 door elektriciteit ontstaan , werd door den apostel van het phlogiston 

 voor vaste lucht verklaard. 



Nu vrage men niet : hoe kon een man als priestley zich hier zoo 

 deerlijk vergissen ? 



Es ist eine alte Geschichte , doch bleibt si immer neu. 



Priestley zag in het gas uit de loodkalk vaste lucht , omdat hij geene 

 andere luchtsoort wilde zien ; omdat geen andere luchtsoort in zijn stelsel 

 paste. Toch was de eer van de groote ontdekking voor hem weggelegd. 

 Op zekeren dag — het was de Isten Augustus 1774 — hield hij zich, 

 in zijne werkplaats , bezig met het verhitten van kwikkalk , en het ver- 

 zamelen van het zich ontwikkelende gas. Wat het doel van die proef 

 geweest is blijkt niet ; maar zooveel is zeker , dat de door hem verkre- 

 gene luchtsoort nu bijzonder zijne aandacht trok. 



I^adenkend vroeg hij zich af: vanwaar toch de kwikkalk het gas, 

 dat ze bij verhitting losliet , en dat , tot zijne groote verbazing , de ver- 

 branding zóó levendig en krachtig onderhield , had verkregen. Hij 

 overtuigde zich , dat kwik in den metaalstaat onmogelijk eene dergelijke 

 luchtsoort kan geven , en kwam nu op het vermoeden , dat het raadsel- 

 achtige gas door het kwik , hij de verkalhing , uit de lucht was opge- 

 nomen en bij hoogere temperatuur weder ontweek. Was dit inderdaad 

 zóó, dan konden ook andere metaalkalken welligt dezelfde luchtsoort 

 opleveren , en waarlijk — bij verhitting van menie , verkreeg hij weder 

 een gas, volkomen gelijk aan dat uit de kwikkalk. Door voortgezet 

 onderzoek nader met de eigenschappen dier lucht vertrouwd geworden, 

 maakte hij , in het begin van het volgende jaar, bekend, dat het door 



