186 EENE OMWENTELING OP SCHEIKUNDIG GEBIED. 



hem ontdekte gas de ademhaling even krachtig onderhoudt als de ver- 

 branding , dat het iets zwaarder is dan de dampkringslucht en , in zekere 

 verhouding , met brandbare lucht (waterstof) zamengebragt , een ontplof- 

 baar mengsel vormt. Meer bruikbare kennis is er door peiestley niet 

 verspreid, naar aanleiding van zijne groote ontdekking en — was er 

 ook van hem niet te verwachten. Voor hem waren de verschillende , 

 toen bekende gassen niet anders dan wijzigingen van de dampkrings- 

 lucht ; wijzigingen, zoo al niet geheel, dan toch grootendeels bepaald 

 door de wonderstof, waarmede men alles verklaarde , wat onbegrijpelijk 

 was — het phlogiston. Het gas uit de kwikkalk hield hij , om rede- 

 nen , voor ons onverschillig , voor gedephlogistiseerde — van phlogiston 

 beroofde lucht. Daarom zeide ik , dat er van peiestley niet veel licht 

 was te wachten in het groote vraagstuk , dat hij zelf aan de weten- 

 schap ter oplossing had gegeven. Trouwens de man was nederig en 

 bescheiden genoeg om dit zelf te erkennen. Hij wist ook wel tot wien 

 hij zich moest wenden. In het najaar van 1774 bezocht hij Parijs en 

 maakte natuurlijk lavoisiee deelgenoot van zijne ontdekking. Deze 

 twijfelde nu wel niet , of het nieuwe gas van peiestley was zijn 

 „element salubre," het raadselachtig bestanddeel van den dampkring, 

 dat hij reeds zóó lang zocht en ook wel zou gevonden hebben — indien 

 men hem op den langen, maar zekeren weg van zijn onderzoek , niet 

 ware voorgekomen. Hij besloot de proeven van zijn Engelschen vriend, 

 op zijne wijze , te herhalen , onder voorbehoud van wat hij noemde : 

 „la propriété des conséquences." En de gevolgtrekkingen , die hij zich 

 met het volste regt mogt toeëigenen , waren hier hoogst gewigtig. 

 De reeks van onderzoekingen , door hem , op het voetspoor van peiestley 

 ondernomen , leidde onmiddellijk tot de ware verklaring van de ver- 

 schijnselen, die de dampkring door zijne zuurstof teweeg brengt, en 

 wordt met regt „de grondproef van lavoisiee" geheeten , omdat zede 

 basis is geworden der nieuwere scheikunde. Die proeven waren alweder 

 zeer eenvoudig — althans ze komen ons nu zoo voor. Men kan ze 

 beschouwen als eene navolging van de schoone onderzoekingen van black, 

 over de alcaliën en hunne koolzure verbindingen. We willen de grond- 

 proef van lavoisiee met korte woorden beschrijven en doen dat te eer- 

 der , omdat ze van ons voorstellingsvermogen niet veel vergt. 



In een grooten glazen bol werd een zeker gewigt zeer zuiver kwik 

 gebragt , de hoeveelheid lucht , die de toestel bevatte , naauwkeurig be- 



