HriSHOTrDlN& VAN HET MKNSCHELIJKE LIGCHAAM UITOEFENT. 229 



spreken. Dit is juist zoo als de struisvogel doet : het hoofd onder de 

 vleugels steken ; deze gelooft zich ook zeker , omdat hij dan niets ziet. 

 Maar die dingen zijn er , zij zijn niet uit de natuur weg te schrappen , zij 

 nemen daar hunne bepaalde noodwendige plaats in en verlangen , dat 

 juist liij ^ de meer ontwikkelde ze opmerkzaam gadesla , omdat het zijne 

 roeping is ze te leeren kennen , te begrijpen en voor het menschelijke 

 leven onschadelijk te maken. Zelfs uit een egoïstisch oogpunt beschouwd , 

 moet hij dit doen , daar hij , al tracht hij ze ook te ignoreren , als hij 

 zulks kan , toch zich niet aan hunnen invloed op het geheel kan 

 onttrekken. Hij kan zich immers niet van de runderpest , de pokken , 

 de cholera vrijwaren , als hij niet de geheele menschheid of ten minste 

 het werelddeel , dat hij bewoont , aan deze geesels onttrekt. En eindelijk , 

 als men deze verborgene schaduwzijden der natuur iets van naderbij be- 

 schouwd heeft en beter heeft leeren kennen , dan vindt men veelal , dat 

 zij veel van , zoo niet al het onaangename verloren hebben , waarmede 

 eenc onwetende phantasie ze omkleed had. Is het eigenlijke vuil dan 

 ook niet gelijk alles cene verbinding van scheikundige elementen , voor- 

 namelijk van koolstof, waterstof, zuurstof, stikstof, zwavel en phos- 

 phorus ? Het zal dus mijn streven zijn u helder te doen inzien , dat 

 het neusophalen van deze of gene dame zeer ongepast is , als zij over 

 beschimmeld brood of van door beginnende rotting groen geworden 

 vlcesch hoort spreken , en men zal dit met mij eens zijn , als wij die 

 zaken wat van naderbij beschouwd hebben en weten wat zij zijn. 



Om zich echter een helder en duidelijk begrip van de schimmel te 

 vormen , moeten wij eerst hare verhouding tot de geheele plantenwereld 

 iets van naderbij beschouwen. Het is natuurlijk , dat ik niet in ver- 

 moeijende omschrijvingen van de geheele ontwikkeling , groei , bouw 

 en voortplanting dezer lager ontwikkelde planten wil treden , maar mij 

 alleen tot groote hoofdtrekken zal bepalen. De geheele plantenwereld 

 wordt naar haren inwendigen bouw in twee ongelijke helften verdeeld ; 

 de kleinste helft is gemakkelijk door de opvallend eenvoudige zaraen- 

 stelling van de elementaire organen te herkennen , en bestaat uit de 

 zwammen, wieren en mossen, bij de andere grootere helft nemen wij 

 eencn meer ontwikkelden kunstigeren bouw waar. Men noemt die 

 kleinste helft ook wel de celplanten , wijl de planten , die hiertoe behoo- 

 ren , uit de eenvoudigste vormen van cellen zijn tezamen gesteld. Van 

 de drie zoo even genoemde plantenafdeelingen of familiën groeijen de 



