HTJISHOUDING VAN HET MENSCHELIJKE LIGCHAAM UITOEPENT. 241 



al kan hij ze dan ook niet geheel vernietigen , toch trachten moet 

 zooveel mogelijk onschadelijk te maken. 



"Werpen wij nu nog een blik op een ander groot gebied , op dat van die 

 eigenaardige scheikundige processen , die in de huishouding der menschen 

 en der hen direct omgevende natuur eene groote rol spelen , van die menig- 

 vuldige ontledingsprocessen der organische zelfstandigheden, die allen onder 

 elkander zoo na verwant zijn, dat het zeer moeijelijk is tusschen die ver- 

 schillende vormen eene zuivere grens te trekken en in het dagclijksche 

 leven overal voorkomen , zoo als de gisting , het zuur worden der melk , 

 de kaasbereiding , het rans worden der boter , van de olie , de rotting , 

 ontbinding enz. Deze en vele andere zich hier aansluitende verschijn- 

 selen waren vroeger voor de wetenschap onopgeloste vraagstukken , men 

 zocht lang te vergeefs naar eene oplossing , vele namen werden er 

 aan gegeven , maar tot de naauwkeurige kennis en oorzaak geraakte 

 men niet. Het eerste licht in deze schemering verspreidde de ontdek- 

 king , dat bij al deze scheikundige werkingen ook altijd plantaardige 

 vormingen optraden , die men naar hare uitwendige kenteekenen in 

 soorten, geslachten en families sorteerde, hetzij deels tot de zwammen, 

 deels , ofschoon op zeer onvoldoende gronden , tot de wieren , deels met 

 even weinig regt , door zekere bewegingsverschijnselen op het dwaal- 

 spoor geleid , tot de dieren terugbragt. De verdere opheldering in dezen 

 chaos verkregen en die dan ook tot eene bepaalde voorloopige vaststel- 

 ling der zich opvolgende ontwikkelingsgeschiedenis leidde , was , dat 

 men door kunstmatige cultuur van deze plantaardige vormingen haar 

 ontstaan , verdere ontwikkeling en den invloed op de genoemde proces- 

 sen onder verschillende toestanden trachtte te ontdekken. 



Ik wil hier met een enkel voorbeeld aantoonen , welken wezenlijken 

 invloed deze vormingen op die scheikundige processen uitoefenen. Neemt 

 men eene vloeistof , die voor gisting vatbaar is , dus een weinig suiker 

 en eene kleine hoeveelheid stikstof houdende zelfstandigheid bevat , 

 b. V. uitgeperst druivensap , dan begint de vloeistof, in een glas op eene 

 warme plaats gezet , reeds na eenige uren te opaliseren ; in het begin 

 ontwikkelen zich enkele , later talrijker gasbellen , die men zeer gemak- 

 kelijk als uit koolzuur bestaande herkent ; de vloeistof wordt troebeler 

 en de troebelmakende zelfstandigheid wordt langzamerhand aan de op- 

 pervlakte als gist afgescheiden ; eindelijk is alle suiker en stikstof hou- 

 dende zelfstandigheid verdwenen , en men vindt in de plaats er van 

 1869. 16 



