HUISHOUDING VAN HET MENSCHELIJKE LIGCHAAM UITOEFENT. 243 



dige verandering eener organische zelfstandigheid , waaraan die zwammen 

 slechts de noodige elementen tot hare ontwikkeling en voeding ont- 

 trekken. Het zij voldoende hier nog slechts aan te halen , dat deze 

 proeven op de menigvuldigste en afwisselendste wijzen zijn gedaan om 

 de verkregen resultaten des te sterker en krachtiger te bevestigen , en 

 met dezelfde zorgvuldigheid als bij de alcoholgisting , ook bij de hier na 

 te melden processen uitgevoerd werden. Om van die verschijnselen en 

 de daarbij actieve zwamsoorten een helder overzigt te verkrijgen , is het 

 noodig de geheele ontwikkeling van een gewone schimmelzwam in al 

 hare verschillende vormen en gedaanten na te gaan. Ik kies daartoe 

 een der algemeenste schimmelsoorten , die zoo als het schijnt over de 

 geheele aarde verspreid is en overal gevonden wordt , waar slechts 

 schimmelvegetatie mogelijk is , namelijk de hor stvor mende penseelschimmel ^ 

 Penicillium crustaceum. Deze zwam vindt men op alle in ontbinding 

 verkeerende organische stoffen , op ooft , groenten , vochtig oud brood , 

 kaas , gekookt vleesch , vochtig hout , zelfs op oude met schoensmeer 

 gepoetste laarzen , enz. Aan het ongewapende oog doet zij zich voor 

 als eene digte massa blaauwachtige stof ; nemen wij echter een vergroot- 

 glas ter hand , dan zien wij een sierlijk klein woud. De bodem is 

 bedekt met veelvuldig door elkander gevlochtene hier en daar getakte, 

 kleurlooze of ligt geelachtige zwamdraden , die meestal uit tamelijk 

 lange cellen zijn zamengesteld. Uit dit vlechtwerk op den bodem ver- 

 heffen zich enkele zwamdraden als kleine stammen , boven aan den 

 top eveneens meestal getakt ; de laatste cel van den draad is aan het 

 einde iets breeder , dus kielvormig , op het breede einde staan drie tot 

 vier langwerpige cellen , de sporendragers ; aan het einde van ieder dezer 

 snoeren zij een aantal sporen of kiemen af, die echter alle gelijk een 

 parelsnoer aan elkander blijven hangen ; deze takeinden krijgen daardoor 

 den vorm van een penseel , dat dan ook den naam aan het gewas gegeven 

 heeft (zie fig. 9 , volgende bladz.). De sporen zijn blaauwachtig van 

 kleur , kunnen echter onder zekere omstandigheden verkeerende wit , 

 geelachtig of bruin zijn. Zaait men deze sporen nu op eenen voor de 

 schimmelvorming gunstigen bodem en bij vrije luchttoetreding uit , dan 

 kiemen zij , de ronde cel verlengt zich , groeit en ontwikkelt wederom 

 eene normale penseelschimmel. Een geheel ander verloop neemt echter 

 die ontwikkeling , wanneer de sporen op een minder gunstigen bodem 

 geraken , vooral als de vrije luchttoevoer belemmerd of geheel afgesloten 



16* 



