HUISHOUDING YAN HET MENSCHELIJKE LIGCHAAM UITOEFENT. 253 



ligchamen vindt men helaas zeer zelden en dus zal in het algemeen al 

 ligt een gunstige bodem te vinden zijn , waarop zich de zwam kan 

 ontwikkelen , en de door hare aanwezigheid ontstane ontstekingwek- 

 kende prikkel , of door de verandering of vernietiging van het organische 

 weefsel , waarop zij groeit , oorzaak worden kan van meer of minder 

 gevaarlijke ziekteverschijnselen , die met de verwijdering of vernietiging 

 van de zwam ook ophouden moet. Tot deze ziektevormen behoort de bij 

 de kinderen zoo veelvuldig voorkomende spouw op de inwendige mond- 

 vlakten. In vondeling- en armenhuizen, waar eene gebrekkige of onvol- 

 ledige voeding de zwammen eenen gunstigen bodem voorbereidt, wordt 

 deze ziekte meer aanstekend en gevaarlijk , en misschien is de zoo zeer 

 en met regt gevreesde dipMTieriUs slechts de hoogste graad van ontwik- 

 keling van dit euvel. Bij al deze ziekten zijn de ontstoken plaatsen 

 met minder of meerder dikke zwamvegetatiën bedekt , die misschien tot 

 meerdere soorten behooren , of gelijk het schijnt hoofdzakelijk door een 

 oïdiumvorm van den Stemphyliuyn polymorphum ontstaan. Deze gevaar- 

 lijke ziekte is overigens door het overdragen der uitgeademde kerngist 

 van de zwam buitengewoon besmettelijk. Bij Diabetes mellitus of 

 suikerpis vondt men ook zwammen op de slijmvliezen. Bij het miltvuur 

 en de veepest spelen de groote menigte kerncellen , leptothrix- draden en 

 kerngist eene groote rol ; hallier vond ook in de lymphe van schapen- 

 pokken ongemeen talrijke zwermers en fijne celdraden , in de lymphe 

 van echte koepokken echter slechts kerncellen. 



Eene voorname en gewigtige plaats nemen echter de nieuwste ondei- 

 zoekingen over de cholera in. Reeds klob en thomé vonden in den 

 darminhoud van cholerazieken cellenkoloniën van kerngist. De Engel- 

 sche geleerden swayne , beittan en budd ontdekten in 1849 daarin 

 groote doosvruchten van eene zwam. Deze laatste waarneming werd 

 echter toen ter tijd geheel over het hoofd gezien. In het jaar 1867 

 vond hallier in de ontlastingen van choleralijders een aantal doos- 

 vruchten van eene zwamsoort (eene Ci/stus-soovt) , die zeer in het oog- 

 vallend op de vrachtjes van Ustilago of roestsoorten geleken. Ik wijs hier 

 zeer bepaaldelijk op , daar , zoo als ik in den loop dezer verhandeling 

 daarop reeds uwe aandacht vestigde , vele zwamsoorten een bij zonderen 

 vegetatievorm aannemen en wel door zich in de open lucht op kuituur- 

 gewassen of graansoorten in den vorm van roest of brand zwammen te 

 ontwikkelen. En zeer interessant is het , dat ook deze karakteristieke 



