260 EENE OMWENTELING OP SCHEIKUNDIG GEBIED. 



der stoffelijke wereld , afkomstig van een betrekkelijk klein getal natuur- 

 onderzoekers , de toongevers op wetenschappelijk gebied , aan wier gezag 

 men zich schier blindelings onderwierp. 



"Wat baatte het, of al de waarnemingen zich vermenigvuldigden ? Het 

 waargenomene kon niet juist worden weergegeven. Wat hielp het , of 

 er tal van feiten aan het licht werden gebragt ? Tot het regt begrip 

 dier feiten werd geen stap voorwaarts gedaan. Want de natuur kan 

 niet uit den mensch , maar alleen uit haar zelve worden verklaard ^). 



Met de wetenschap , in een volgend tijdperk door de Arabieren 

 in Europa aangebragt , was het niet beter gesteld. De Alchemie be- 

 rustte op denzelfden grondslag , als het stelsel van aeistoteles. Toch 

 is er in hare voorstellingen althans eenige toenadering tot onze be- 

 grippen te bespeuren , voor zoover ook meer bepaald de scheikundige 

 eigenschappen der stof in den kring van het onderzoek werden opge- 

 nomen. Dat ze overigens geheel in overeenstemming was met de heer- 

 schende natuurbeschouwing en dat dus haar regt van bestaan niet kan 

 worden betwist , is vroeger voor de lezers van dit Album aangetoond. 

 De scheikunde heeft, als iedere wetenschap, hare jeugd en hare illusiën 

 gehad en zoo ze in haar eerste levenstijdperk hare krachten over- 

 schattende j naar het onbereikbare heeft gestreefd , met een ernst , eene 

 inspanning , eene volharding , nimmer geëvenaard in ds geschiedenis der 

 natuurwetenschap , ze heeft in dien eeuwenlangen strijd hare vermo- 

 gens geoefend , haar zin voor waarneming gescherpt , een rijkdom van 

 feiten veroverd en onschatbare ontdekkingen uit hare smeltkroezen en 

 retorten te voorschijn gebragt. 



Maar de erkenning van de diensten , door de Alchemie aan de schei- 

 kunde bewezen , mag ons de oogen niet doen sluiten voor het onweten- 

 schappelijk karakter , dat het natuuronderzoek in die duistere periode 

 kenmerkte. De middeleeuwsche scheikunde werd de vruchtbare moeder 

 van mystieke dweeperijen. De geheimzinnigheden van het laboratorium 

 smolten zamen met de verborgenheden van de godsdienst; het gebed 

 werd een noodzakelijk bestanddeel van den arbeid; immers alleen door 

 de Goddelijke genade werd het onschatbaar geheim der adepten den ster- 

 veling geopenbaard ; het rusteloos onderzoek had geen ander doel, dan het 

 verwezenlijken der ijdele droomen van hebzucht , bijgeloof en zinnelijkheid. 



') J. w. GUNNING , Inwijdingsrede. 



