EENE OMTVENTELING OP SCHEIKUNDIG GEBIED. 261 



Voorwaar! de scheikunde heeft in hare jeugd eene harde dienst 

 gehad. Is het wonder , dat het haar was aan te zien ; dat ze weg- 

 kwijnde in hare slavernij ? J^og eens : de wetenschap moet vrij zijn. 

 Haar aan opgedrongene wetten te willen doen gehoorzamen, die niet 

 uit haar wezen voortvloeijen , is haar dooden , althans haar kluisteren 

 en verlammen. 



Maar juist de grove afdwalingen der Alchemie , haar jammerlijk onver- 

 mogen om den geest te bevredigen , die naar ware kennis dorst , deden 

 eindelijk de oogen opengaan voor de noodzakelijkheid om dingen te 

 zoeken, die beter zijn dan goud. l^atuuronderzoekers als van helmont, 

 BOYLE, BOERHAVE, BLACK, mannen, wier uitstekende verdiensten alleen 

 door moedwil of onkunde kunnen worden geloochend , wezen een beteren 

 weg om tot waarheid te komen en deden eene nieuwe rigting ontstaan, 

 die de hervorming der scheikunde heeft voorbereid. Maar nog waren 

 de afdwalingen van het regte spoor menigvuldig. Denken we slechts 

 aan de mannen van het phlogiston. We zagen ze hypothese op hypo- 

 these stapelen om de natuur te kunnen verklaren naar eigene meening , 

 naar eigen inzigt , naar eigen goeddunken en eene geliefkoosde theorie 

 te handhaven, des noods tegen de uitspraken der ervaring in, totdat één 

 enkel feit het kaartenhuis der speculatie in duigen doet vallen en voor 

 goed een einde maakt aan de heerschappij van het gezag , dat de dood 

 is voor elke vrije ontwikkeling. 



Is het nu , na het aangevoerde , nog noodig de eischen van het 

 natuuronderzoek in het licht te stellen? 



't Kan dan niet beter geschieden dan met de woorden , waarin de 

 hoogleeraar muldee met de hem eigene zeggingskracht en klaar- 

 heid de natuurkundige methode heeft gekenschetst. Zijnen leerlin- 

 gen den weg der wetenschap aanwijzende , heeft hij gezegd : „Wilt 

 gij eenige waarheid deelachtig worden , stel u dan met de eenvou- 

 digheid van een kind tegenover haar, goedhartig vragende, zonder 

 trots of opgeblazenheid , uwe zintuigen scherpende en uw redelijken 

 geest daarbij in volkomene ontvankelijkheid stellende. Er ga niets van 

 u uit ; gij tracht slechts op te nemen en rigt uwen geest zoodanig in , 

 dat hij op dat oogenblik niets schept, niets voortbrengt, maar alleen 

 tracht op te vangen." 



Ziedaar den weg afgebakend , die bij het onderzoek der natuur tot 

 waarheid leidt. Een andere is er niet. Alle bijpaden loopen uit op 



