262 EENE OMWENTELING OP SCHEIKUNDIG GEBIED. 



dwaling en zelfbedrog. Maar die weg is moeijelijk ; hij wijkt regtstreeks 

 af van de rigting, waarin we ons, óók op wetenschappelijk gebied, 

 bij voorkeur bewegen: — de rigting naar de ikheid. Het is de weg 

 der zelfverloochening. En is het nu naauwelijks mogelijk voor het 

 individu zich in dien toestand te plaatsen , — door onderlinge zamenwer- 

 king, door vereende krachten van velen kan het doel worden bereikt. 



Wat één man vermag met een volkomen waarheidszin , een vasten 

 wil , een onbeneveld oordeel , lavoisiee heeft het ons geleerd. Door 

 hem is de weg der waarneming gebaand. Met hem vangt de nieuwe 

 geschiedenis der scheikunde aan. De omwenteling , door hem teweeg- 

 gebragt, heeft haar tot wetenschap verheven. Sedert hem leeft het 

 besef, dat alleen zuivere ervaring de sleutel is tot het heiligdom der 

 kennis. Wat verkregen is langs een anderen weg dan dien van objec- 

 tief, van nuchter en onpartijdig onderzoek, het moge waarde hebben 

 als hulpmiddel om tot wetenschap te geraken , het kan niet in de 

 wetenschap worden opgenomen , het mag niet voor wetenschap willen 

 doorgaan. 



Er ligt eene geschiedenis achter ons , die veel van meeningen en 

 uitspraken , veel van hypothesen en theoriën en speculatiën , veel van 

 dwaling, maar weinig van wetenschap verhaalt. Het is de oude ge- 

 schiedenis der scheikunde. 



En — zoo we, met echte vrijzinnigheid, een verschoonend oordeel 

 uitspreken over de dwalingen van onze voorvaderen , waaruit onze we- 

 tenschap is te voorschijn getreden , — de ernstige lessen der geschiedenis 

 mogen nogtans niet verloren gaan. 



