276 AFEIKA. 



tingen , was hun voor de latere reizen van livingstone bijna geheel 

 onbekend. Bovendien moesten andere oorzaken, dan het verschil van 

 volkskarakter, de landen van Mozambique en Benguela verhinderen 

 Europesche staten te worden , zooals de provinciën , die nader aan de 

 kaap de Goede Hoop zijn gelegen. De Engelsche en Hollandsche kolo- 

 nisten zijn slechts daarom aan de uiterste spits van Zuid-Afrika zoo goed 

 geslaagd , omdat zij zich daar weder onder klimatische omstandigheden 

 bevonden , overeenkomende met die van het moederland. De kuststreek 

 is er inderdaad gezond , terwijl aan gene zijde van den keerkring de lage 

 en doorweekte gronden , die den oceaan omzoomen , voor de Europeanen 

 noodlottig zijn. Bovendien hebben de Portugezen de groote dwaasheid 

 gehad den verfoeijelijken handel der slavenhandelaren , de wonde van 

 geheel Afrika , die de inboorlingen in een staat van voortdurende vijand- 

 schap brengt , hetzij onder elkander , hetzij met de blanken , te dulden 

 en misschien wel te begunstigen. 



Wanneer men onderzoek ingsreizen wilde ondernemen, uitgaande van 

 de bewoonde streken van de Kaap , werden deze ondernemingen gemak- 

 kelijker gemaakt , door de zeden en gewone levenswijze der kolonisten , 

 die verpligt om zich over groote ruimten te verspreiden , ten einde weiden 

 voor hunne tallooze kudden te vinden , bijna nomaden zijn geworden. 

 Men is gewoon dwars door de groote vlakten van deze oorden te reizen , 

 met ontzaggelijke karren , inderdaad huizen op wielen , die door talrijke 

 ossen worden voortgetrokken. Het leven is er rijk in planten. De 

 olifant , het rivierpaard , de rhinoceros , de giraffe , de struisvogel en de 

 leeuw brengen leven in deze eenzame oorden en lokken moedige jagers 

 derwaarts heen. De inboorlingen zijn niet slecht , als men ze met zacht- 

 moedigheid bejegent. Ecne karavaan van weinige menschen kan er 

 maanden lang bij kleine dagreizen met bagaadj e en leeftogt voortreizen, 

 zonder gevaar te loopen om door te breede rivieren , te hooge bergen 

 of vijandige volksstammen belemmerd te worden. Livingstone kon zoo 

 streken doortrekken , die geen Europeaan voor hem had bezocht. In 

 gunst ontvangen door de inlandsche vorsten , die zich op zijnen weg 

 bevonden , bereikte hij zonder gevaar de Poi'tugesche provincie Angola , 

 keerde terug en zakte den Zambese af tot aan zijn mond , nadat hij het 

 vasteland van de eene zee tot de andere tusschen den lO'^*"" en 20'" 

 breedtegraad had doorkruist. De kaart van deze onmetelijke oppervlakte 

 is door hem verrijkt met namen van plaatsen en volksstammen , van 



