AFEIKA, 291 



geweest. Barth alleen kwam terug; zijne togtgenooten bezweken door 

 de ongezondheid van het klimaat. Yogel werd vermoord in Waday , 

 evenals von betjeman , een andere uitstekende reiziger , die zich ook 

 in dat ongastvrij oord had willen wagen. [Volgens pas ontvangen be- 

 rigten heeft ook onze moedige I^ederlandsche reizigster , freule tinne , 

 helaas hetzelfde lot ondergaan.] De verhalen van deze talrijke rei- 

 zigers doen ons inzien , dat geheel Soedan de verlenging is van de 

 hoogvlakte van Zuid-Afrika. Het zijn , even als ten zuiden van den 

 aequator , breede vlakten , eenige honderden meters boven den oceaan 

 verheven , granietbergen , meren of liever poelen zonder diepte. Het 

 Tsad-meer , het uitgebreidste en meest bekende van deze waterbekkens , 

 is slechts een moeras , door myriaden muskieten verpest , en toch wordt 

 het gevoed door twee of drie groote rivieren. De olifanten , de rivier- 

 paarden en de krokodillen vermaken zich te midden van deze moeras- 

 achtige oorden ; de vergiftige slangen en schorpioenen zijn er in overvloed. 

 De plantengroei , door de warmte en de vochtigheid begunstigd , ont- 

 wikkelt zich daar met kracht. De bodem zou voor allerlei soorten van 

 cultuur geschikt zijn , zoo hij slechts bearbeid werd ; katoen en indigo 

 groeijen er in 't wild , tarwe gelukt er verwonderlijk. Ongelukkig ver- 

 toonen de bewoners van het land eene ongemeene zorgeloosheid. Het 

 herdersleven voegt hun beter dan de veldarbeid. Zij vinden voor 't ove- 

 rige het oorlogvoeren tegen de naburige stammen om slaven te vangen 

 eene veel minder moeijelijke bezigheid , dan het land te bearbeiden. 

 De slaven zijn zoo talrijk , dat zij zeer goedkoop zijn. Ook toonen de 

 handelaars eene volslagen onverschilligheid omtrent menschenlevens. Al 

 komen er eenigen om bij de lange karavanen , die zij van Soedan naar 

 Marokko of Tripoli voeren , het zijn hun maar eenige koppen minder in 

 de kudde. Indien men daar niet de voorbeelden ontmoet van die koude 

 en bloeddorstige wreedheid , die de reizigers in Dahomey en aan den 

 Boven-Nijl met verontwaardiging heeft vervuld , de inlanders zijn er niet 

 gelukkiger om. In den grond is er geen verschil tusschen de menschen- 

 oifers , die het fetichisme eischt , en de verachting van het menschelijke 

 leven , die de mohammedaansche godsdienst wettigt ; want de Soedaniërs 

 zijn mohammedanen. Tusschen de maatschappelijke leeringen dezer 

 volken en de gevoelens der Christenen gaapt een afgrond. 



Maar hoe barbaarsch de inwoners van Soedan ook zijn mogen, zijn 

 ze echter in allen gevalle niet zoo vreemd aan Europa , als men wel 



19* 



