292 AFEIKA. 



geneigd zou zijn te denken. De stad Koeka , de hoofdstad van den 

 staat Bornoe , is een groot middelpunt van koophandel , waarheen zich 

 de karavanen van de Sahara rigten. De talrijke bevolkingen , die 

 rondom het Tsad-meer gevestigd zijn , onderhouden vele betrekkingen 

 met de staten van het kustland der Middellandsche Zee. Dwars door 

 eene woestijn van 500 mijlen , die hen van deze zee scheidt , verruilen 

 zij hunne slaven en de voortbrengsels van hunnen grond tegen de arti- 

 kelen der Europesche manufacturen. Yerschillonde reiswegen, waarvan 

 de pleisterplaatsen wel bekend zijn bij de kooplieden , doorsnijden de 

 zandwoestijnen in alle rigtingen , terwijl zij op de voornaamste oasen 

 uitloopen , die natuurlijke entrepóts zijn geworden. Zoo wordt in de 

 oase van Ghat , nagenoeg halfweg tusschen Bornoe en Tripoli gelegen , 

 elk jaar van de maand September tot aan het einde van JS'ovember een 

 groote kermis gehouden , waarheen zich de kooplieden uit alle streken 

 van Afrika begeven. Er bevinden zich somtijds 30000 kameelen , be- 

 laden met koopwaren van Egypte, Tripoli, Marokko, Tumbuctoe en 

 geheel Soedan. Het centrum van het vastland is , zooals wij gezegd 

 hebben , geschikt om alles voort te brengen. Moeijelijk te vervoeren 

 stoffen , zooals granen , wol en katoen , zouden de kosten van een zoo 

 ver transport door lastdieren niet goed maken ; indigo daarentegen , 

 stofgoud , struisvederen , olifantstanden , gommen en duizende andere 

 kostbare voorwerpen kunnen op deze wijze in de verte vervoerd worden. 

 In ruiling brengen de karavanen katoenen stoffen , glaswaren , kleine 

 spiegels en andere voorwerpen tot pronk of versiering ten dienste der 

 negervolken mede. Zou men het kunnen gelooven , dat deze beuzelingen 

 onderworpen zijn aan het grillig gebied der mode , die naar het schijnt 

 niet meer gebiedend te Parijs heerscht , dan aan de oevers van het meer 

 Tsad? De glaswaren van Venetië b.v. moeten van jaar tot jaarver- 

 anderen in vorm en kleur , en de kooplieden van Soedan , die te Ghat 

 hunne Europesche commissionairs ontmoeten , geven aan dezen de stalen 

 op , waarvan zij in het volgende jaar den sterksten aftrek vooruitzien. 

 Tripoli is de voornaamste haven der Middellandsche zee , waardoor deze 

 handel gaat. Van Tripoli naar Bornoe zijn er twee wegen. De eene , 

 die over Murzoek gaat, wordt bijna in eene regte lijn dwars door de 

 zandwoestijnen afgelegd; er zijn daar weinige oasen en de reis is bijgevolg 

 moeijelijk ; het is de weg , dien vogel en later gerhard eohlfs gegaan 

 zijn. De andere over Ghadames en Ghat is door dr. barth en zijne 



