AFEIKA. 



293 



reisgenooten ingeslagen. Aan dezen laatsten sluit zich. te Gliadames 

 een andere weg , die over Insalah naar Tumbuctoe voert. Het spreekt 

 van zelf, dat wij liier alleen de voornaamste wegen door de woestijn 

 aangeven ; er zijn vele andere minder belangrijke en minder bezochte 

 wegen. Bovendien hebben de reiswegen der karavanen geene volstrekte 

 vastheid; zij worden naar den eisch der omstandigheden gewijzigd , die 

 in elk land op de gebruiken en gewoonten van het handelsverkeer in- 

 vloed hebben. Zoo was de verovering van Algerië door de Franscben 

 oorzaak , dat de karavanen de grenzen van Algiers vermeden om de 

 staten van Marokko en Tripoli te bezoeken. Zij gevoelden zich belem- 

 merd door de Fransche reglementen op den transito-handel. Later zijn 

 die belemmeringen opgeheven en men mag verwachten , dat de Franscne 

 voorposten aan den rand van de groote woestijn wederom de hoofdlijnen 

 zullen worden van de reiswegen door de Sahara. Om dit doel te bereiken 

 rigt het gouvernement reeds sedert jaren talrijke expedities naar de 

 streek der oasen. Het was eerst tegen het jaar 1852, dat de Fransche 

 heerschappij vasten voet verkreeg in de noordelijkste oasen van de Sahara. 

 Sommige moedige expedities hadden reeds de Fransche vlag vertoond in 

 deze eerste zandachtige streek , die achter het landschap Teil ligt. 

 Onverschrokken reizigers waren verder doorgedrongen en hadden zelfs 

 Toegoert bezocht , eene eenigzins legendaire stad , die toen de uiterste 

 grens der bewoonde landen scheen te zijn. Yoor 't overige breidde zich 

 jde Fransche verovering zonder moeite uit, minder door de magt der 

 wapenen dan door den invloed van de hoofden der godsdienst , wier ver- 

 trouwen men had weten te winnen. De berigten , in den loop van deze 

 verschillende reizen ingewonnen of uit den mond der inlanders opge- 

 daan , hadden reeds het bestaan doen kennen , aan gene zijde der door 

 de Europeanen onderzochte landen , van een zonderling volk , de Toea- 

 regs , van blank ras , doch niet van Arabischen oorsprong , die een eigen 

 taal bezaten en midden in de Sahara leefden. Een van de hoofden van 

 dit volk , cheik othman , kwam zelf te. Algiers en stemde uit erkentelijk- 

 heid voor het ontvangen onthaal er in toe om een karavaan van Fransche 

 onderdanen naar zijn land te brengen. Een Arabische tolk , bouderba, 

 kon zoo tot aan Ghat doordringen , eene van de belangrijkste oasen van 

 het land der Toearegs. Een enkel feit zal doen begrijpen , hoe langzaam 

 en moeijelijk soortgelijke reizen zijn. Ghat ligt in regte lijn nagenoeg 

 300 mijlen van Laghoeat , en de karavaan , waartoe bouderba behoorde , 

 bad drieëndertig dagen noodig om dezen afstand af te leggen. 



