294 AFRIKA. 



Het zou overbodig zijn al de togten , die door de Sahara onder be- 

 scherming van het Fransche gouvernement gedaan zijn , te verhalen. 

 Meestal waren het militaire expeditiën , die niet zeer ver konden door- 

 dringen van "wege den zwaren leeftogt , dien een gewapende troep achter 

 zich aan sleept. Deze togten , die meest altijd op de vreedzaamste 

 wijze afliepen , waren echter niet zonder zedelijke uitwerking op de 

 inlanders. Zij gewenden de Sahara-bewoners aan de tegenwoordigheid 

 der Pranschen , zij leerden hen hunne magt te vreezen en op hun bijstand 

 te rekenen. Het was voor 't overige ook niet moeijelijk midden in de 

 steden van Algerië talrijke inboorlingen van Soedan te vinden , die als 

 slaven uit hun geboorteland waren gevoerd en vrij waren geworden, 

 zoodra zij op Pransch grondgebied aankwamen. Ofschoon deze negers 

 meestal in hunne kindsheid hun vaderland verlaten hadden en zeer on- 

 wetend waren aangaande de meeste zaken , zoo verzamelde men toch 

 door hen te ondervragen vele belangrijke narigten over den politieken 

 toestand van Soedan , over de zeden , de voortbrengsels en de handwer- 

 ken van dit zonderling land. Er ontstond zoo een soort van zedelijke 

 band tusschen Algerië en het land der negers. 



Een merkwaardige reis verschafte weldra naauwkeuriger narigten aan- 

 gaande de landen , die midden in de Sahara waren gelegen. In 1859 

 kwam een jong mensch van achttien jaren, henei duveyriee , een 

 Eranschman , in Algerië , met het voornemen om door te dringen in het 

 hart van hetgeen men tot hiertoe overeen was gekomen de groote woes- 

 tijn te noemen. IJverige studiën hadden hem voor die soort van 

 onderzoek voorbereid. Als men iets wil bijdragen tot bevordering der 

 aardrijkskennis , dan is het inderdaad niet genoeg een land , zoo als 

 het toeval aan de hand geeft , te doorkruisen en daarvan de zeden te 

 beschrijven of de landschappen te teekenen. Men moet dan reizen met 

 den barometer en den sextant in de hand en naauwkeurige waarnemin- 

 gen te huis brengen , die veroorloven de kaart van het land op te maken. 

 DuvEYEiEK had zich gewend om met deze instrumenten om te gaan. 

 Een eerste uitstap bragt hem op den weg van Toeat tot aan El-Goléa ; 

 maar de dweepzucht der stammen dwong hem om terug te keeren. 

 Het volgende jaar verbond hij zich aan den cheik othman , die hem 

 tot aan Ghadames vergezelde ; vervolgens vertrok hij van deze stad 

 met iKHENOEKHAN , volgde hem naar Ghat en Mursoek en kwam eerst 

 in Algerië terug na Tripoli bezocht en het gedeelte van de Sahara , 



