346 GEDACHTEN VAN MEVEOÜW NECKEE DE SAUSSURE 



den, en de mensch , zoo zwak door zijne physieke gesteldheid, maar 

 sterk door zijne rede , beheerscht de geheele levende schepping , en wat 

 hij daarvan niet aan zich kan onderwerpen, leert hij ten minste on- 

 schadelijk maken. 



„Maar langen tijd voordat de leerling geschikt is tot zoodanige over- 

 denkingen , kan de onderwijzer zijne belangstelling opwekken voor de 

 onderscheidene diersoorten. Hij zal hem daarin zijne nederige levens- 

 gezellen doen zien , zijne medebewoners dezer aarde , voortgebragt door 

 dezelfde weldadige magt , die ook hem het leven schonk. Zou het ons 

 hart niet roeren , wanneer wij den Schepper beschouwen als den alge- 

 meenen Vader , bezield met eene liefde , die de geheele natuur omvat 

 en Wiens belangstellende zorg zich zelfs tot over de muschjes uitstrekt? 

 Hoe gevoelen wij ons tot Hem getrokken bij de beschouwing dier on- 

 metelijke familie van met gevoel begiftigde wezens , die de aarde be- 

 dekken en lucht en water doorklieven ; allen gelukkig , allen , schoon 

 de rede missende , toch in bezit van datgene , wat voor hen het resul- 

 taat der hoogste rede zou zijn , allen zich verheugende in eene volko- 

 mene vrijheid , door eene volmaakte gehoorzaamheid aan Gods wetten. 



„In het koude gebied der onbezielde natuur ontvangt de godsdienstige 

 leerling weer andere , bijna even heilzame indrukken. Daar heerscht 

 het denkbeeld van orde , van eene eeuwige , onveranderlijke orde , die 

 stand houdt te midden der onophoudelijke wisseling van alle dingen. 

 Deze orde , wier wetten bij de beschouwing der organische wezens 

 dikwijls aan onze naspeuring ontgaan , vertoont zich duidelijk bij de 

 doode stof, niettegenstaande de verscheidenheid en veranderlijkheid 

 harer vormen. Daar zijn de vreeselijkste krachten , de schrikkelijkste 

 geesels aan regel en wet onderworpen , en het oogenblik , waarin het 

 evenwigt der stoffelijke wereld het meest schijnt verstoord te zijn , is 

 juist het tijdstip , waarop het zich gaat herstellen door het tegen wigt 

 van andere krachten. Hier ook zien wij de menschelijke rede hare 

 schitterendste overwinningen behalen , hier zien wij haar de waarheid 

 met het kennelijkst voordeel najagen, daar de mensch, niet voldaan 

 met wat de natuur hem aanbiedt , haar hier nieuwe voortbrengselen 

 afdwingt. Daar hij op dit gebied niet , gelijk in de bezielde natuur , 

 den vlugtigen adem des levens heeft te ontzien , verbreekt en ontbindt 

 hij het ligchaam , dat hij aan zijue nasporing heeft onderworpen. Hij 

 ontleedt het en stelt het weder te zamen , vormt uit de ontbondene 

 elementen nieuwe ligchamen en houdt niet op de stof te pijnigen , tot 



