28 ALBUM DER NATUUR. 



Imbibitie met karman en vooral eene behandeling met oxalzuur hebben 

 hem daarbij goede diensten bewezen. Hg. 



De stroomsterkte van de Holtz-elektriseermachine. — Kohleausch heeft 

 deze in absolute elektrodynamische eenheden bepaald uit de daardoor 

 voortgebragte galvanometerafwijkingen. Bij die bepaling is hij tot de 

 volgende uitkomsten geraakt : 



1) Die stroomsterkte is onafhankelijk van den vochtigheidstoestand der 

 lucht , waarin de machine is geplaatst. Op verschillende dagen wisselde 

 de betrekkelijke vochtigheid dier lucht af van 0.42 tot 0.58 en daarmede 

 in omgekeerden zin het maximum der van het werktuig te verkrijgen von- 

 kenlengte; maar de stroomsterkte bleef, vooral bij eene snelle beweging 

 der machine , nagenoeg dezelfde. 



2) Zij is met de omwentelingsnelheid der draaijende schijf evenredig. 



3) Zij wordt zeer weinig veranderd door eene zeer aanmerkelijke wijzi- 

 ging van den afstand tusschen de metalen staven met spitsen en de draai- 

 jende schijf, waartegenover deze staven geplaatst zijn. Bij eene verande- 

 ring van dien afstand van 4 tot 34 millimeters , nam de stroomsterkte niet 

 merkbaar af, als de schijf twee malen in de seconde omwentelde, en zij 

 verminderde slechts met 0,07 bij diezelfde afs tands verandering , terwijl de 

 schijf 9 omwentelingen maakte in de seconde. 



4) De door K. gebruikte machine had een bewegelijke schijf van 40 

 centimeters middellijn. Vergeleken met eene gewone elektriseermachine 

 naar winters inrigting met eene schijf van 60 centimeters middellijn , 

 overtrof de Holtz-machine deze bij eene gelijke omwentelingssnelheid van 

 beider krukken , in de verhouding van 10 tot 3. 



5) Aangaande de absolute hoeveelheid der door de machine geleverde 

 E. vond K. , dat , wanneer zij 40 uren achtereen met de grootste snelheid 

 van 9 omwentelingen in de seconde werd gedraaid , de chemische werking 

 van haren stroom juist toereikend zou zyn om één kubiek centimeter der 

 gemengde gassen uit water vrij te maken. {Poggendorff's Annalen en 

 daaruit Philosophical magazine, Maart 1869, pag. 236.) 



Er valt hierbij nog wel het een en ander op te merken. Eene volledige 

 verklaring van de werking der Holtz-machine is onmogelijk , als men daarop 

 eenvoudig het beginsel van den elektrophoor toepast , zonder tegelgk dat 

 van de elektrische duplicatoren van bennett en anderen te gedenken , 

 met andere woorden zonder aan te nemen dat , en te verklaren , 

 hoe de lading der elektroden en hunne kammen op die van de draai- 

 jende schijf versterkend terug werkt. Maar als dit zoo is , dan moet ook 

 de machine des te meer E. leveren , naarmate hare elektroden sterker ge- 



