66 ALBUM DER NATUUE. 



T)e tweede omstandigheid is de kristalvorm. Alle stoffen , die , gelijk 

 goud, zilvei' , koper, platina, iridium, lood, ijzer, nickel , kobalt, mag- 

 nesium , aluminium , in liet regelmatige stelsel kristalliseren , hebben eene 

 o-elijke uitzetting in alle rigtingen. Andere stoffen , welker kristallen in 

 een der ongelijk-assige stelsels kristalliseren , gelijk tin , zink , cadmium , 

 indium , bismuth , antimonium , tellurium enzv. , hebben verschillende uit- 

 zettingen voor de verschillende kristalassen. Daar nu eene van zulk een 

 metaal o-egoten staaf geacht moet worden te bestaan uit eene vereeniging 

 van kristallen , waarvan de assen in allerlei rigtingen gelegen zijn , zoo 

 vindt men bij verschillende staven ook eene verschillende uitzetting. Bij 

 kristallen van bismuth en antimonium heeft mzeau de uitzetting voor de 

 beide hoofdassen regtstreeks bepaald. 



Verlenging van de eenheid 

 van lengte bij eene verwar- 

 ming van O" tot 100\ 

 r Volgens de as van het kristal . . 0,001642. 

 Bismuth < Loodregt op de as van het kristal. 0,001239. 



V Berekende gemiddelde uitzetting . 0,001374. 

 f Volgens de as van het kristal . . 0,001683. 

 Antimonium < Loodregt op de as van het kristal . 0,000895. 

 (, Berekende gemiddelde uitzetting . 0,001158. 

 {Les Mondes , XX , p. 139). Hg. 



Verwarming, voortgebragt in gelnidgevende ligchamen. — Er bestaat tus- 

 schen de onderscheidene stoffen een groot verschil ten aanzien van den 

 duur van het geluid , dat daaruit zamengestelde snaren of staven geven. 

 Reeds weber had vermoed , dat een gedeelte der trilling zich in warmte- 

 beweging omzet. Dit is door de proeven van e. wartburg bevestigd. 

 Hij heeft bevonden, dat de verwarming het grootst is bij die ligchamen 

 (caoutchouc , was en derg.) , waarin het geluid spoedig wordt uitgedoofd 

 en die tevens het vermogen bezitten om het geluid in andere ligchamen , 

 waarmede zij in aanraking worden gebragt , spoedig uit te dooven. Ook 

 is deze verwarming des te grooter naar mate de snelheid , waarmede het 

 ligchaam het geluid voortplant , geringer is. Onder de onderzochte stof- 

 fen ondergaat het caoutchouc , waarvan de voortplantingssnelheid voor 

 het geluid slechts 40 meters in de seconde bedraagt, de aanmerkelijkste 

 verwarming {Monatsber. d. Berl. Akad. , 1869, p. 86). Hg. 



Photometrie. — Nog steeds mist men eene methode om de intensiteit 

 van het licht met even groote juistheid te meten als b. v. de warmte door 



