UETENSCIIAPrELJJK BIJ BLAD. 



93 



gingen van kleine stukjes kamfer en enkele andere stoffen , die op de 

 oppervlakte eener vloeistof drijven (Cosmos , Série 3, Tomé V, p. 330). 

 Deze verklaring gaat uit van het feit , dat deze stoffen , zoodra zij rnet de 

 vloeistof in aanraking komen , zich voor een klein deel oplossen en daar- 

 door de spanning tusschen de deeltjes aan de grenslaag van die vloeistof aan- 

 merkelijk verminderen. Dat dit het geval is voor water, hetwelk met kam- 

 fer , benzoëzuur ; boterzure kalk of harde zeep in aanraking is , heeft v. d. 

 M. door regtstreeksche metingen aangetoond. Die spanning verminderde 

 van 7,3 voor zuiver water tot 4,5 , 4,6 , 4,4 , of hoogstens 3 , zoodra hij 

 dit met eenige deeltjes van elk deze genoemde stoffen geschud had. 

 Wanneer men nu een stukje kamfer — wij nemen dit tot voorbeeld — dat 

 wel steeds van onregelmatigen vorm is , op water plaatst , dan geschiedt 

 de oplossing niet aan alle kanten even snel en gemakkelijk : zij en de 

 vermindering in spanning, die daarvan het gevolg is, strekken zich daar 

 rondom ook op een gegeven oogpnblik niet in alle rigtingen even ver 

 uit. Het kamferstukje wordt dus in verschillende rigtingen met verschil- 

 lende kracht getrokken en beweegt zich dus naar de zijde waar de trek- 

 king het sterkst is. 



Dat zulk eene »trekking" wezenlijk bestaat, ook dit heeft v. ü. m. door 

 eene proefneming aangetoond. Hij plaatst op de oppervlakte van zuiver 

 water een ring van met bijzondere zorg gezuiverde zijden draad; de-.e 

 plaatst zich daarop in een gesloten kromme van meest zeer onregelmatigen 

 vorm. Maar naauwelijks heeft men daar binnen een stukje kamfer, een 

 druppel zeepwater of iets dergelijks gebragt, of men ziet den draad zich 

 spannen in cirkelvorm. 



Het ophouden der bewegingen van de meergenoemde stukjes , zoodra 

 men in het water waarop zij drijven , den vinger steekt , wordt nu ook 

 verklaarbaar door aan te nemen, dat de huid daarbij aan het water eene 

 of andere stof afgeeft, die de spanning aan de oppervlakte daarvan genoeg 

 verhindert om die door de oplossing der stof zelve en dus het geh^ele 

 verschijnsel onmerkbaar te maken. En deze verklaring wordt ondersteund 

 door het feit , dat een vinger , welke vooraf in alkohol gewasschen en 

 daarna in gedestilleerd water afgespoeld is , in water, waarop zich kamfer- 

 deeltjes bewegen, kan gedompeld worden zonder die beweging in 't minst 

 te hinderen. Ln- 



Hervé Mangon's nacht-thermometer. Wanneer men een gewonen thermo- 

 meter op iets meer dan den brandpuntsafstand van eene groote bolle lens 

 plaatst, dan kan deze op een aanmerkelijken afstand door en gewonen 

 kijker worden afgelezen. Om dit ook des nachts mogelijk te maken , 



