HET EILAND EKIESLAND. 



weest te zijn , zich laat verleiden tot eene zoo erge mystificatie zijner 

 landgenooten , j a der gcheele menschheid ? Het antwoord is volstrekt 

 niet ver te zoeken. Wel is waar was het eene mystificatie tegenover 

 zijne landgenooten , maar het is niet te ontkennen , dat , wanneer het 

 hem gelukte de overige wereld insgelijks te misleiden , zijne landge- 

 nooten , zijne vaderstad en hij zelf er niet het slechtst aan toe waren. 

 Het was een merkwaardige tijd , toen het kleine boekje van zeno in 

 het licht kwam. Het was dezelfde tijd , toen de prachtige marmeren pa- 

 leizen gebouwd werden , die zeker velen mijner lezers op de plaats San 

 Marco en op de piazetta met bewondering aanschouwd hebben. Maar het 

 was ook tijd , dat men in Venetië er aan dacht zich deftige steenen monu- 

 menten te zetten ! De kracht der trotsche republiek , die een paar eeuwen 

 geleden den paus haren kapellaan durfde noemen , was bijna grootendeels 

 gebroken ; gebroken door de ongelukkige ontwikkeling van het politit^k 

 gezag , door de langzame verandering der vrije volkssouvereiniteit in 

 eene aristocratische oligarchie, die alleen door het vreesselijkste terrorisme 

 haar bestaan konde mogelijk maken ; gebroken echter ook door de con- 

 currentie met den rijkdom en de magt , die aan andere staten voorna- 

 melijk door de ontdekking van Amerika toevloeiden. Europa , dat zich 

 in de vorige eeuwen alleen met het oosten en met het heilige graf be- 

 moeide , dat zijne beste krachten en zijn geld in Venetië tegen rozen- 

 kransen en roode kruisen had uitgewisseld , hield nu den blik op het 

 westen gevestigd , en wat het naar het oosten gedragen had verkreeg 

 het uit het westen honderdvoudig terug, maar, de beurt was nu niet 

 aan de Venetianen ! Portugal en Spanje werden met goud overstroomd , 

 Engeland en Erankrijk namen meer en meer toe in rijkdom en magt , 

 en het vrije I^ederland , het noordelijk Venetië , had van zijn zuidelijk 

 voorbeeld alleen de goede en niet de slechte eigenschappen overgenomen. 

 Genua eindelijk , dat zoo lang met Venetië om den voorrang had ge- 

 streden , was wel ook niet zoo regtstreeks betrokken in de voordeden , 

 welke de nieuw ontdekte wereld beloofde , maar de ijdelheid der schoone 

 vrouw was tevreden in het bewustzijn aan dien man het leven gegeven 

 te hebben, aan wicn al die heerlijkheid toch eigenlijk te danken was, 

 aan chkistophoeüs columbus. 



Venetië alleen , met al zijn rijkdom , want rijk was het nog , Venetië 

 had in dien tijd niets aan de wereld te toonen, niets, waarop het trotsch 

 zijn konde , dan zijn verleden ! 



