10 HET EILAND FKIESLAXD. 



van Noorwegen , IJsland en Groenland , neen , men heeft dit ook door 

 cijfers willen bewijzen. 



Wij zien , de kaart , zoo als wij ze voor ons hebben , is gegradueerd en 

 wel gegradueerd volgens eene methode van projectie , die in den tijd 

 onmiddellijk voor de uitvinding van de methode van meecatoe , ten minste 

 op Yenetiaansche kaarten , de meest gebruikelijke was, Nu weten wij 

 echter niet alleen , dat deze methode op andere kaarten , dan uit het 

 begin der 16de eeuw nergens gevonden wordt, neen, gieolamo euscelli, 

 in zijne uitgave van ptolemaeüs uit het jaar 1561 , dus maar 3 jaren 

 na het verschijnen van het boekje van zeng , verklaart reeds uitdruk- 

 kelijk , dat de oude originele kaart van zeno in 't geheel niet was ge- 

 gradueerd. Wij weten verder , dat bij de eerste graduering , die waar- 

 schijnlijk door MAECOLiNi is gedaan , alleen bij de breedtegraden , niet 

 bij de meridianen cijfers waren geplaatst en dat eerst btjache in zijn 

 Mémoire sur V ile Friesland ^ in 't jaar 1784 in de Histoire de V Academie 

 royale des sciences gepubliceerd , de cijfers aan de meridianen heeft toe- 

 gevoegd. Btjache heeft daarbij den eersten meridiaan door het eiland 

 Eerro gebragt, hetgeen, zoo als men weet, eerst sedert het jaar 1634 

 volgens een koninklijk besluit van lodewljk xiii algemeen is aangenomen. 



De geheele graduering dus is eene zaak , die met de originele kaart 

 van ZENG ook niet het minste te maken heeft , omdat zij er niet op was 

 en niet er op konde zijn; en toch zoude ik schrijvers kunnen noemen, 

 die de geografische lengte en breedte der verschillende plaatsen volgens 

 de cijfers van deze kaart aflezen , ze vergelijken met de juiste cijfers 

 onzer tegenwoordige kaarten en daardoor trachten te bewijzen , hoe 

 slecht het werk of de uitvinding van zeng was. 



Laat ons echter liever het kaartje weder eens met een meer welwil- 

 lend oog bezien en zijne eigenaardigheden zoeken te verklaren. 



Dan moeten wij het eerst opmerken , dat zeng (de oudere) vol- 

 strekt niet beweert al de kusten zelf opgemeten en in teekening ge- 

 bragt te hebben. Integendeel , hij zegt uitdrukkelijk , dat hij oude 

 Noordsche kaarten daarbij gebruikt heeft. Dat verklaart ons onmid- 

 dellijk het groote verschil van schaal en uitvoering , dat wij op de 

 kaart ontmoeten. Wij kunnen in dit opzigt twee of beter drie secties 

 onderscheiden. De eerste , bevattende het vaste land van JSToorwegen , 

 Zweden , Denemarken enz. , is op de kleinere schaal , maar in tamelijk 

 goede verhoudingen ten opzigte van de betrekkelijke ligging der schier- 



