HET EILAND FRIESLAND. 11 



eilanden geteekend en waarschijnlijk van eene oude Skandinavische 

 kaart overgenomen. De tweede sectie , bevattende Friesland en de 

 daaromheen liggende kleine eilanden , zullen wij voorloopig buiten 

 rekening laten. De derde sectie echter , Groenland en IJsland , draagt 

 alle kenmerken der merkwaardige middelecuwsche Venetiaansche com- 

 paskaarten , die , omdat men de (toen ten tijde oostelijke) afwijking van 

 de magneetnaald niet kende , meestal die eigenaardige van N.0. naar 

 W. gerekte vormen vertoonen moesten , zoo als wij Groenland en 

 IJsland hier voor ons hebben. 



Wanneer wij deze Venetiaansche compaskaarten nader bestuderen , 

 dan kunnen wij er ons niet genoeg over verwonderen , dat deze oude 

 zeevaarders met hunne gebrekkige hulpmiddelen zoo naauwkeurige 

 beelden verkregen hebben. Wat zoude er wel van teregt komen , 

 indien men aan een onzer tegenwoordige zeeofficiers opdroeg eene kaart 

 van een eiland te maken , maar zonder eene andere oriëntering dan 

 de onmiddellijke aanwijzing van de kompasnaald , zonder een anderen 

 afstandsmeter te gebruiken , dan het schatten der zeilkracht van den 

 wind en van het schip ! 



De Venetianen der 14de en 15de eeuw hebben op die wijze betrek- 

 kelijk zeer goede kaarten tot stand gebragt , en ons Groenland en IJsland 

 zijn blijkbaar kinderen uit deze school , dus waarschijnlijk door den 

 ouderen zeno zelven , die , zooals wij weten , een goed zeeoföcicr was , 

 opgemaakt. Hij is daarbij zeer naauwkeurig te werk gegaan en heeft 

 er meer plaatsen en rivieren op verm.eld , dan wij anders gewoon zijn 

 op oude kaarten te ontmoeten. Juist deze naauwkeurige opgave van do 

 plaatsen, waarvan wij de benamingen der meesten nog in de tegen- 

 woordige namen gemakkelijk terug vinden , is iets , wat ontegenzegge- 

 lijk voor de echtheid der zENOsche kaart pleit, en wat ons ook gemak- 

 kelijk de beteekenis van die streken zal verklaren, die wij anders moeite 

 hebben op onze kaarten terug te vinden. Ook hier heeft men de 

 woorden , zooals men ze op de kaart aantreft , meestal slechts aangevallen 

 zonder ze te bestuderen. Men heeft gezegd , dat het grootendeels la- 

 tijnsche of Italiaansche namen waren , die in de noordsche streken nooit 

 hadden t' huis behoord, terwijl andere er van met geen eene taal der we- 

 reld de minste overeenkomst hadden. Beide opmerkingen zijn juist , maar 

 indien men niettemin in deze Italiaansche of barbaarsche woorden de 

 werkelijke noordsche benamingen nog kan terugvinden , dan bewijst het 



