20 aEENZEN VAN VLOEDVOEMING EN AANGESLIJKTEN BODEM 



heuvelen. Hun breed stroombed vormde de kleigronden van Gelderland 

 en Utrecht , evenals de Schelde die in Zeeland en aan de grenzen van 

 ISToordbraband. Holland en Zeeland zijn geheel van alluvialen oorsprong , 

 uit rivieren en zee gevormd , welke laatste de duinen aan onze weste- 

 lijke kusten en op de noordelijke eilanden zichzelf tot een breidel en 

 tot bescherming van het achterliggend land heeft opgeworpen. Urk, 

 Wieringen , Texel zijn uitzonderingen op den regel , zij toch zijn van 

 ouderen oorsprong en vertoonen rolsteenen ten blijke van hunne diluviale 

 vorming. 



In Overijssel vindt men in de hoogste streken bij Oldenzaal enz. nog 

 ouderen bodem, de tertiaire vorming. Ook bij Nijmegen is dit waar- 

 schijnlijk het geval; maar de oppervlakte is hier overigens geheel dilu- 

 viaal. Uitgebreide leembeddingen vormen den vasten bodem der hier 

 zeer verheven heuvelen , tusschen welk leem het tusschen gemengd zand 

 bij stortregens uitspoelt en zich in losse z andbeddingen benedenwaar! s 

 ophoopt. Uit dit, schier bij iedere stortbui zich herhalend verschijnsel 

 is het verklaarbaar, dat men hier veelal op de hoogte de beste akkers 

 een vasten bodem en steile , als uit vaste leemmuren opgebouwde , heu- 

 velkanten ziet. N'oordwaarts ontwaart men hier, van uit de hoogere 

 heuvels van bij Groesbeek en Beek , de reusachtige vallei , het stroombed 

 van den Rijn , in hetwelk deze heuvels als waren het landtongen uitste- 

 ken en fraaije dalen, als zoo vele bergkloven , landwaarts in zich uit- 

 strekkend tot de schoonste vergezigten aanleiding geven. Westwaarts 

 strekken zich eenige beddingen der vloedvorming , als zoogenaamde banen 

 van meer zandigen grond , een eind ver naar Maas en Waal toe uit ; 

 terwijl de zandgronden van JSToordbraband , als diluviale heiden, hoewel 

 veelal van fijner zandgehalte , zich tot aan de aangespoelde klei- en 

 zavelgronden van Noordbraband , Zuidholland en Zeeland uitstrekken. 



Bijna overal , aan Schelde , Maas , Waal , Eijn en IJssel , waar de 

 zanden der vloedvorming het bed dier rivieren naderen, gaat het eerst 

 steen- en leemachtig , later fijner zand schier onmerkbaar in zavel- en 

 kleigronden over. De diluviale zanden daarentegen van Groningen , 

 Drenthe en Friesland hebben aan hunne afhellingen vele zeer lage 

 veenachtige streken , door eenen eigenaardigen plantengroei gekenmerkt , 

 tot daar waar de zeekleigronden beginnen en met velerlei afwisselingen 

 zich langzamerhand naar zee toe verheffen. 



Een groot deel van ons volk , dat deze zaak nooit opzettelijk heeft 



