36 HET GESLACHTSLEVEN DER PLANTEN. 



van een exemplaar, dat te Leipzig bloeide. Kölheuter ging nog verder 

 en gebruikte de bevruchting om allerlei bastaarden te verkrijgen, door 

 het stuifmeel van de eene plantensoort op den stamper eener andere te 

 brengen ; eene handelwijze , die reeds door cook in Engeland was toe- 

 gepast om fijüe variëteiten van appelen te bekomen. 



Stond het alzoo in de vorige eeuw vast , dat om zaad voort te brengen 

 bij de plant het stuifmeel met den stamper in aanraking moet komen , 

 over hetgeen bij die zamenkomst gebeurt en over de gevolgen daarvan 

 liepen de denkbeelden der geleerden zeer uiteen. 



Vele theoriën en hypothesen werden verkondigd , de eene vernuftiger 

 dan de andere, doch allen zonder behoorlijk bewijs. Niemand toch kon 

 met voldoende zekerheid aangeven, wat er tijdens en na de bevruchting 

 met den stuifmeelkorrel en in den stamper gebeurde. Dit werd eerst 

 mogelijk , nadat amici en anderen in deze eeuw het mikroskoop tot een 

 hoogen trap van volkomenheid gebragt hadden. 



Doch ook met deze hulpmiddelen toegerust , is men het lang niet 

 eens geweest. Om slechts één voorbeeld te noemen, tot voor weinige 

 jaren heeft de HoiiKEL-scHLEiDENsche theorie de voornaamste plantkun- 

 digen verdeeld in twee partijen over de vraag , of de stuifmeelkorrel 

 dan wel de stamper den eersten grondslag vormt voor de toekomstige plant. 



In één woord , de bevruchtingsleer der planten heeft eene belangrijke 

 geschiedenis , waarin de eerste mannen der wetenschap als handelende 

 personen optreden; eene geschiedenis, welke getuigt van veel talent en 

 groote scherpzinnigheid , maar ook van gekwetste ijdelheid en verblind- 

 heid , twee gebreken , waarvan zelfs de grootste mannen niet altijd ge- 

 heel vrij zijn. 



Het zou ons te ver afleiden om uit deze geschiedenis de belangrijke 

 episoden te beschrijven. Ik bepaal mij tot hetgeen men wel eens ge- 

 noemd heeft de eerste acte of het voorspel van het bevruchtingsproces, 

 het komen van den stuifmeelkorrel op den stempel. Uit de boven- 

 staande historische aanteekeningen is gebleken , dat men reeds geruimen 

 tijd geleden wist , dat voor de vorming van zaad die zamenkomst vol- 

 strekt noodig is^). Degeen , die nog daaraan twijfelde , heeft een nieuw 



') Eene uitzondering hierop maken de weinige nog onverklaarde gevallen , Maariu 

 een- en tw eehuizige planten goed zaad hebben gegeven , ook nadat men zoo zorgvul- 

 dig mogelijk het stuifmeel van den stempel verwijderd heeft gehouden. Vroeger 

 kende men een aantal dier voorbeelden ; thans heeft men van de meeste aange- 



