4i II KT GESLACETSLEVEN DER PLANTEN. 



werken. Bij nader onderzoek blijkt dit echter voor zeer vele planten 

 onmogelijk te zijn , op grond dat beide geslachtsdeelen niet te gelijker 

 tijd rijp worden. Zoo als boven gezegd is , heeft christian KoifHAD 

 SPRENGEL dit reeds in het laatst der vorige eeuw voor een tal van 

 bloemen juist beschreven en afgebeeld. Maar eerst in den tegenwoor- 

 digen tijd zijn die onderzoekingen gewaardeerd , zoo als zij het verdienen. 

 En wel aanvankelijk niet door Duitschers , die even als de Pranschen 

 er anders nog al tuk op zijn om zich het eigendomsregt der ontdek- 

 kingen te verzekeren en den roem hunner landgenooten te verkondigen. 

 Aan speengel's werk is het eerst regt wedervaren door een Engelsch- 

 man , door den beroemden daewin. Na dien tijd zijn alle Duitschers 

 uitbundig geworden in den lof van hun vroeger vergeten landgenoot. 

 Sprengel noemde het bedoelde verschijnsel Dichoganie, een naam, 

 waarmede het thans nog aangeduid wordt. Hierbij kunnen nu natuur- 

 lijk twee gevallen voorkomen , of de mannelijke doelen zijn de vrou- 

 welijke in ontwikkeling vooruit , hetgeen bij de meeste dichogamen 

 gevonden wordt , welke daarnaar protmidrische dichogamen heeten , of 

 wel de stampers zijn eerder rijp {protogynische dichogamen). 



Tot de eerstgenoemden behooren geheele plantenfamiliën , zoo als de 

 8chermbloemigen , deCampanulaceën, Lobeliaceën, de meeste Compositeën, 

 Malvaceën , onderscheiden Oenotheraceën en Geraniaceën, enz. Onder de 

 algemeen bekende planten heeft men zeer goede en duidelijke voorbeelden 

 daarvan bij de smalbladerige Basterdwederik [Epilohiiim angustifoUum) , 

 bij de geslachten Geranium , Pelargonium , Maha en bij de Balsamienen. 



De protogynische dichogamen zijn zeldzamer. Sprengel noemt slechts 

 twee planten , Scrophuïaria nodosa en Euphorhia cyparissias , waarbij 

 hij dit verschijnsel waarnam , maar hildebeand heeft het ook bij onder- 

 scheiden andere opgemerkt (t. a. p. bl. 18 en 19). In beide gevallen wordt 

 de bestuiving van den stempel met het stuifmeel uit dezelfde bloem 

 onmogelijk gemaakt en kan de vorming van zaad eerst na de toetreding 

 van vreemd stuifmeel plaats hebben. 



Ieder leek kan dit verschijnsel gemakkelijk zelf waarnemen. Wan- 

 neer men b. v. eene bloem van den beemd-ooijevaarsbek {Geranium pra- 

 tense) of wel van onze gewone Pelargonium'' s (in het dagelijksch leven 

 Geranium's geheeten) onderzoekt bij het opengaan , dan vindt men den 

 vijfarmigen stempel nog geheel gesloten (fig. 2, zie volg. blz.). De vijf 

 armen zijn namelijk nog tot eene knods vereenigd (fig. 3, zie volg. blz.), 



