HKl' (ii:SL.VCHl>;LEVKN DER PLANTEN. 53 



sing voordeeliger is voor de voortplanting dan zelfbestuiving. Wanneer 

 men hierbij in het oog houdt, dat in de vrije natuur de bloemen steeds 

 door insekten bezocht worden , zoodat de overbrenging van stuifmeel 

 door deze mogelijk is , terwijl juist het beste resultaat wordt verkregen 

 wanneer zij , van de eene bloem op de andere vliegende , zich steeds op 

 gelijke hoogte in de bloem nederzetten , dan valt er niet aan te twij- 

 felen , of verreweg het meeste zaad van de Partyke wordt door krui- 

 sing voortgebragt. 



Doch hoe is het nu gesteld met een aantal bloemen , wier geslachts- 

 organen gelijktijdig volwassen zijn , die noch dimorph noch triraorph 

 zijn, en waar men ook niet, zooals bij Salvia, Veronica en Anoda , 

 bewegingen van stijl en meeldraad kan waarnemen , welke de zelf- 

 bevruchting verhinderen? Eene aandachtiger beschouwing van die 

 bloemen leert , dat ook hier zeer dikwijls de stand der bevruchtings- 

 werktuigen zoodanig is , dat het stuifmeel niet zonder hulp der insekten 

 op den stempel kan geraken , ja dat dikwijls ook met deze hulp het 

 stuifmeel wel op den stempel eener andere , maar niet op dien der eigen 

 bloem kan gebragt worden. 



Dit opstel zou veel te uitgebreid worden , wanneer ik al de belang- 

 rijke bijzonderheden wilde vermelden, welke men in dit opzigt bij 

 onderscheiden planten heeft ontdekt. Er bestaat over dit onderwerp 

 een wereldberoemd werk uit den lateren tijd , namelijk daiiwin's Ferti- 

 lisation of Orchids , waarin uit de familie der Orchideën of Standelkrui- 

 den tal van bijzonderheden medegedeeld worden, nagenoeg alle eigen 

 waarnemingen en ontdekkingen van den schrijver , die met onovertroffen 

 talent de natuur bespied en met eene meesterhand haar geschetst heeft. 

 Dengenen mijner lezers wiens wectlust opgewekt , maar niet bevredigd 

 is, mag ik naar dit boek verwijzen, waarvan de lectuur niet be- 

 rouwen zal. Hier kies ik uit dit werk slechts één voorbeeld , en voeg 

 daaraan één voorbeeld uit eene andere plantenfamilie toe. 



De familie der Orchideën heeft , even als die der Asclepiadeën , dit 

 eigenaardige, dat het stuifmeel niet uit een fijn poeder, maar uit zamen- 

 hangende klompjes of zoogenaamde pollinia bestaat. Verder is de plaats 

 der helmknoppen eene bijzondere ; steeds zijn zij min of meer met den 

 stamper vergroeid, hetgeen veroorzaakt, dat in de meeste gevallen zelf- 

 bevruchting onmogelijk is. v,Bij het geslacht Orchis b. v. , een der meest 

 gewone standelkruiden , waarvan drie soorten inlandsch zijn , loopen 



