HET GESLACJlTisLEVEX DEK PLANTTEN. 



55 



zich in denzelfden stand , waarin zij in den helmknop zaten , op het 

 vreemde voorwerp vast. Dit is voor de bevruchting volstrekt noodig , 

 want anders zouden de pollinia nooit op den stempel kunnen komen. 



Vliegt nu het insekt met het stuifmeelklompje beladen naar eene 

 andere bloem , of wel , wanneer het potlood weer in dezelfde of in eene 

 andere spoor wordt ingebragt , dan moet de stuifmeelmassa weder tegen 

 de oude plaats in den helmknop aangedrukt worden. Hoe kan dan, zoo 

 zal men vragen , de bevruchting plaats hebben ? — Deze geschiedt ten 

 gevolge van eene merkwaardige verandering. Namelijk terwijl de kleverige 

 oppervlakte stevig vast blijft zitten , bezit het kleine vliesj e, waaraan het 

 staartje of steeltje vastgehecht is, de eigenschap van zich sterk zamen te 

 trekken , waardoor de pollenmassa zich ongeveer 90^ moet ombuigen naar 

 de punt van den zuiger of van het potlood toe , zooals in fig. 1 5 A. en B 

 pj„. j_5 is aangeduid. Dit geschiedt binnen 



30 seconden, juist ongeveer den tijd, 

 welken het insekt besteedt om naar 

 eene andere bloem te vliegen. Wan- 

 neer men nu de pollenmassa in dezen 

 5 stand weer in de bloem ingevoerd 

 denkt , dan is het duidelijk , dat zij 

 juist de stempelvlakte s moet aanra- 

 , ken , welke dan door hare groote kle- 

 verigheid hetzij de geheele stuifmeel- 



r> 11 Ai. 4. massa, hetzii een deel daarvan vast- 



PoUenmassa aan de punt van een pot- ^^"'^'^"■j ^ J 



lood gehecht , in twee standen (naar dak- J^oudt 

 win) . 



Aldus wordt door insekten de be- 

 vruchting der Orchis mascula veroorzaakt , en wel de bevruchting door 

 overbrenging van het stuifmeel naar eene andere bloem; dus heeft ook 

 hier kruising plaats. 



Bij andere Orchideën is de inrigting weder eenigszins anders, maar 

 nergens kan zelfbestuiving plaats hebben , terwijl ook voor de over- 

 brenging der pollinia de insekten onmisbaar zijn. Dit is zoo waar , 

 dat, wanneer men de standelkruiden der duinen naar onze tuinen over- 

 brengt , zij nimmer vrucht dragen , omdat in de tuinen de insekten der 

 duinen-fauna ontbreken. En toen men de vanieljeplant, ook eene 

 Orchidee , uit Mexico naar Java had overgebragt , en deze aldaar welig 

 groeide en bloeide , verkreeg men om diezelfde reden geene vruchten , 



