56 



HET GEi^LACHTSLEVEN DER rLANTE>'. 



Fig. 16. 



voordat TEYSlvrANN , de kundige hortulanus van 's lands plantentuin te 

 Buitenzorg , de kunstmatige bevruchting had toegepast. 



Als voorbeeld uit eene andere familie neem ik het welbekende drie- 

 kleurige viooltje [Viola tricolor). Hier vormen de vijf bloemkroonbladen 

 met den kelk eene soort van holte , van boven gesloten , behalve door 

 de haarbosjes aan den nagel der twee ziidelingsche en aan de gootvor- 

 mige verdieping van het onderste bloemblad , door den dikken kopvormi- 

 gen stempel. Men kan dit duidelijk waarnemen , zoo men tegen het 

 vlak der vijf bloembladen aanziet en het oog met de onontbeerlijke 

 loupe gewapend heeft. Men kan het ook zien in fig. 1 6 , die eene 



overlangsche doorsnede der bloem voorstelt. 

 De bedoelde holte is geheel gevuld door den 

 stamper, waartegen de vijf helmknoppen als 

 een kegel aanzitten (fig. 17 a). Alleen de 

 spoor van het onderste bloemblad {es fig. 16) is 

 niet geheel gevuld door de daarin verborgen 

 spoorvormige aanhangsels van twee der vijf 

 meeldraden. De stamper zelf, met name 

 zijne beide bovenste gedeelten, stijl en stern- 

 Bloem van Viola tricolor , ovcrlangs pel zijn zeer eigenaardig van maaksel. De 

 doorgesneden (naar sachs) ; . itiii..inia, 



l kelkblad, h aanhangsel aan den stijl (fig. 18 gr ^ zie volgende bladzijde) heelt 

 voet der kelkbladeu , c bloembladen, .. i t i 



CS holle spoor van het onderste aan zijn voet eene soort van geleding, ten- 



S'c'tLC' medd3et X t ê-'olge waarvan het bovenste gedeelte met 

 do spoor marmgcii, « helmkiu,]) , ^ stempel gemakkelijk op en neder be- 



n stempel. x » j r 



wogen kan worden , zonder dat het vrucht- 

 beginsel in die beweging deelt. De stempel 

 heeft de gedaante van een hol kogeltje met 

 eene zijdelingsche opening (fig. 18 Q. o) ter 

 plaatse waar de stempel tegen de gootvormige 

 verdieping van het onderste bloemblad aanligt. 



Deze opening is gesloten door een lipje {lp), 

 De bevrnclitc stamper en meel- t , j i x i i ^\ t . 



draden van Viola tricolor; de ^lat neergedrukt kan worden. De pJauts, waar 



aS^;int:?dSl^^;d! <^- stuifmeelkorrels moeten komen om tot be- 



jenden eijerstok naar voren ge- vruchting te dienen , is in de holten van het 

 bragt (naar sachs). " ' 



kogeltje. 

 Wanneer nu de hclmknoppen opengaan bij den natuurlijken stand der 

 bloem , dan valt het stuifmeel in de genoemde gootvormige verdieping 



